Quà mật ong dú mua sớm thì giữ hũ còn niêm phong ở nơi mát, tối, thoáng trong nhà, để đứng, tránh nắng và hơi nóng. Trước ngày tặng, mở hộp kiểm từng hũ: nắp còn kín, không phồng, không rỉ, mật không sủi bọt. Hũ có dấu hiệu lạ thì giữ lại dùng trong nhà, đừng mang đi biếu.
Mua sớm là thói quen tốt: tránh được cảnh hết hàng, tránh được giao hàng chậm sát lễ. Nhưng mua sớm cũng có nghĩa là hũ mật phải nằm trong nhà mình một, hai tuần, có khi cả tháng. Cất sai chỗ trong thời gian đó, món quà quý tới tay người nhận đã không còn như lúc mua.
Một tháng chờ trong nhà: hũ mật trải qua những gì?
Lấy ví dụ một gia đình ở Sài Gòn đặt quà Tết từ đầu tháng Chạp. Thùng hàng về, cả nhà bận, đặt tạm thùng ở góc phòng khách sát cửa sổ hướng tây. Chiều nào nắng cũng rọi vào góc đó vài tiếng. Ba tuần sau mở ra gói quà, có hũ nắp hơi phồng, mật lăn tăn bọt. Không ai làm gì sai cả, chỉ là chọn nhầm một góc nhà.
Mật ong dú nhiều nước hơn mật ong thường. Khi nhiệt độ lên cao kéo dài, men tự nhiên trong mật có thể bắt đầu hoạt động, sinh khí. Hũ còn nguyên niêm phong vẫn chịu được hơi ấm bình thường trong nhà; cái gây hại là nắng rọi trực tiếp, nóng hầm kéo dài, và chênh lệch nóng lạnh liên tục.
Vậy nên câu hỏi không phải "cất tủ lạnh hay không" mà là "góc nào trong nhà mình mát và ổn định nhất". Thường đó là tủ bếp dưới, khuất nắng, cách xa bếp nấu; hoặc gầm giường phòng ngủ có máy lạnh; hoặc kệ trong phòng ít người ra vào.
Còn tủ lạnh? Hũ còn niêm phong không bắt buộc phải cất tủ lạnh. Nhà có chỗ trống trong ngăn mát thì cất cũng tốt, nhất là mùa nóng. Chỉ lưu ý: lấy ra khỏi tủ lạnh, hũ sẽ đọng hơi nước bên ngoài, lau khô trước khi gói để giấy hộp không bị ẩm.
Chỗ nên cất và chỗ nên tránh trong nhà
Nên: tủ bếp dưới, xa bếp nấu. Tối, mát, ổn định, ít người lục.
Nên: phòng có máy lạnh. Gầm giường, kệ thấp trong phòng ngủ đều được.
Nên: ngăn mát tủ lạnh nếu còn chỗ. Tốt cho mùa nóng; nhớ lau khô hũ trước khi gói.
Nên: để hũ đứng. Mật không dồn về nắp, giảm rỉ theo ren.
Nên: giữ trong thùng carton gốc. Có sẵn lớp chèn, ít va đập.
Tránh: cốp xe, xe đậu ngoài trời. Nóng nhất trong mọi chỗ; chỉ để khi mang đi trong ngày.
Tránh: góc sát cửa sổ hướng tây. Nắng chiều rọi thẳng mỗi ngày.
Tránh: kệ trên tủ lạnh. Hơi nóng từ máy tủ lạnh bốc lên liên tục.
Tránh: gác lửng, nhà kho sát mái tôn. Trưa hè nóng hầm.
Tránh: cạnh bếp, lò vi sóng, nồi cơm. Nóng và hơi dầu ám vào hộp.
Tránh: ngăn đá. Không cần đông lạnh; rã đông lại đọng nước, ướt hộp.
Mua sớm bao lâu là hợp lý?
Không có con số chung cho mọi nhà, vì còn tuỳ chỗ cất. Nhà có phòng máy lạnh, tủ bếp mát thì mua sớm vài tuần trước Tết vẫn ổn. Nhà nóng, ít chỗ mát, nên đặt sát hơn nhưng vẫn chừa đủ thời gian cho giao hàng và kiểm hàng.
Cái lợi của mua sớm là có thời gian kiểm. Hàng về, mở thùng soi từng hũ ngay; hũ nào lỗi thì còn kịp báo người bán. Mua sát ngày, phát hiện hũ rỉ lúc đang gói quà tối trước hôm biếu, là không còn đường xoay.
Mua sớm cũng giúp tránh cao điểm. Cuối năm, đơn quà Tết dồn lại, thùng hàng nằm ở điểm trung chuyển lâu hơn — mà kho trung chuyển thì không ai bật máy lạnh cho hũ mật của mình. Hàng tới sớm, nằm trong nhà mình, mình kiểm soát được chỗ cất.
Ở cửa hàng Shop Ong Dú, mật lấy từ Trại Ong Quý – Aron Bee, Trảng Bàng, Tây Ninh, đóng hũ thuỷ tinh 100ml, 200ml, 500ml. Bà con định mua sớm cho dịp lễ cứ hỏi cửa hàng lượng hàng hiện có và thời gian giao, hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi đặt, rồi cất theo các gợi ý ở trên.
Kiểm từng hũ trước ngày mang đi tặng
Nắp còn kín. Vặn thử nhẹ, không lỏng, không có vệt mật quanh nắp.
Nắp không phồng. Nắp phồng là có khí bên trong, mật đã lên men.
Không rỉ. Lật ngược vài giây trên khăn giấy trắng; ướt là có vấn đề.
Mật không sủi bọt nhiều. Vài bọt khí nhỏ không sao; lớp bọt dày trên mặt là đáng lo.
Màu không đổi khác hẳn lúc mua. So với hũ cùng đợt; hũ đục bất thường thì giữ lại.
Không có mùi lạ quanh nắp. Mùi rượu, mùi chua gắt lọt ra ngoài là dấu hiệu lên men mạnh.
Thân hũ không nứt. Soi dưới đèn, nhất là đáy hũ.
Hộp quà khô ráo. Hộp ẩm, mốc vì cất tủ lạnh rồi để ngoài; thay hộp nếu cần.
Thiệp còn sạch. Thiệp bị dính mật hay ố thì viết lại.
Hũ lỗi giữ lại dùng. Hũ hơi sủi nhẹ vẫn dùng trong nhà được nếu mùi vị bình thường; đừng mang đi biếu.
Báo người bán nếu lỗi do đóng gói. Kèm ảnh, theo chính sách đã hỏi.
Mang quà đi biếu: giữ mát trên đường
Lấy quà ra sát giờ đi. Đừng chất lên xe từ tối hôm trước.
Để hộp trong khoang xe có máy lạnh. Không để cốp sau khi đi xa giữa trưa.
Đi xe máy thì kẹp giữa chân hoặc treo móc. Tránh để hộp phơi nắng trên baga cả quãng đường.
Đi nhiều nhà trong ngày. Sắp lộ trình để hộp không nằm trên xe cả ngày.
Dùng túi giữ nhiệt nếu đường xa. Không cần đá lạnh, chỉ cần che nắng, chống nóng.
Không để hộp dưới sàn xe gần máy. Sàn xe phía trước có thể nóng hơn ghế sau.
Về quê bằng xe khách. Xách tay lên xe, không gửi hầm hàng nóng.
Để hũ đứng trong túi. Túi giấy có đáy cứng giữ hộp không nghiêng.
Trao xong dặn cất ngay. Người nhận để quà ngoài sân trong lúc tiếp khách là chuyện thường.
Hộp dư mang về cất lại. Không để hộp dư nằm trong xe qua đêm.
Ghi nhớ chỗ cất tốt nhất trong nhà. Năm sau mua sớm cứ thế mà làm.
Câu hỏi thường gặp
Mật ong dú chưa mở nắp có cần để tủ lạnh không?
Không bắt buộc. Hũ còn niêm phong chỉ cần để nơi mát, tránh nắng và hơi nóng. Nhà nóng và tủ lạnh còn chỗ thì cất ngăn mát cũng tốt, nhớ lau khô hũ khi lấy ra.
Mua quà mật ong dú trước Tết bao lâu là được?
Tuỳ chỗ cất trong nhà. Có chỗ mát ổn định thì mua sớm vài tuần vẫn ổn và có thời gian kiểm hàng; nhà nóng thì đặt gần ngày hơn nhưng vẫn tránh sát cao điểm giao hàng.
Hũ mật ong dú nắp hơi phồng có còn tặng được không?
Không nên mang đi tặng. Nắp phồng là dấu hiệu mật đã lên men sinh khí. Nếu mùi vị vẫn bình thường có thể cất ngăn mát và dùng sớm trong nhà; mùi chua gắt lạ thì báo người bán.
Để hộp quà mật ong trong cốp xe một ngày có sao không?
Ngày nắng thì cốp xe rất nóng, không nên để lâu. Nếu phải mang theo, để trong khoang có máy lạnh và trao trong ngày.
Có nên cho hũ mật vào ngăn đá để giữ lâu?
Không cần. Ngăn mát là đủ; ngăn đá làm hũ đọng nước khi lấy ra, ướt hộp, và chênh lệch nhiệt đột ngột không tốt cho hũ thuỷ tinh.
