Gửi mật ong dú ra nước ngoài thì nhiều nơi gửi được, nhưng không có câu trả lời chung cho mọi nước. Mật ong là sản phẩm từ động vật, nên mỗi nước có luật riêng: có nơi cho nhận một lượng nhỏ dùng cá nhân, có nơi đòi giấy tờ, có nơi gần như chặn hẳn. Việc đầu tiên là hỏi luật của chính nước người nhận, rồi mới tới chuyện đóng gói.
Câu hỏi này bà con hỏi nhiều nhất vào mùa con cháu đi học, đi làm xa. Mẹ ở quê muốn gửi cho con vài hũ mật ong dú, ra bưu cục mới biết nhân viên hỏi cả chục câu: hàng gì, bao nhiêu, đựng trong gì, để làm gì. Trả lời ấp úng một câu là gói bị từ chối, hoặc tệ hơn là đi tới nơi rồi bị giữ lại, mất cả tiền mật lẫn tiền cước.
Bài này không cam kết nước nào cho hay không cho, vì luật đổi theo từng thời kỳ. Bài chỉ cho bà con cách hỏi đúng chỗ, khai đúng tên hàng và đóng gói sao cho hũ mật lỏng như mật ong dú đi một chặng dài vẫn nguyên vẹn.
Vì sao có nước nhận, có nước chặn mật ong?
Nhiều nước rất sợ dịch bệnh của ong mật lây qua mật và sáp. Một hũ mật nhìn vô hại, nhưng với cơ quan kiểm dịch, đó là hàng từ động vật có thể mang mầm bệnh cho đàn ong nước họ. Vì vậy có nơi cho mang vào một ít để ăn, có nơi chỉ nhận mật đã qua xử lý đóng gói công nghiệp, có nơi không nhận gói bưu phẩm chứa mật ong từ cá nhân.
Mật ong dú lại có thêm một điểm khó: nó loãng, nhiều nước và có vị chua nhẹ tự nhiên. Người kiểm dịch nước ngoài ít ai biết tới ong không ngòi. Họ thấy một chất lỏng sẫm màu, hơi sủi bọt, ghi là mật ong mà không giống mật ong họ quen, thế là dễ bị giữ lại để hỏi thêm. Không phải mật có vấn đề, mà là hàng lạ thì bị soi kỹ.
Vì luật thay đổi theo thời gian, cách chắc nhất là tra trang của cơ quan kiểm dịch hoặc hải quan nước nhận, mục hàng mang theo hoặc gửi qua bưu điện cho cá nhân. Người nhận ở bên đó tra giúp là nhanh nhất, vì họ đọc được tiếng nước đó và hỏi được người quen. Bưu cục ở Việt Nam thường cũng có danh sách hàng cấm theo từng nước, hỏi nhân viên quầy quốc tế trước khi đóng thùng.
Một chỗ hay hiểu lầm: dịch vụ gửi nhận ở Việt Nam chịu nhận gói hàng không có nghĩa là nước bên kia chịu cho vào. Bên gửi chỉ kiểm theo luật hàng không và danh sách của hãng. Tới cửa khẩu nước nhận, gói mới bị kiểm lần nữa theo luật của họ. Bị giữ ở đó thì thường không lấy lại được, và tiền cước không hoàn.
Thế nên trước khi đặt mua mật để gửi, bà con hỏi người nhận một câu: “Bên đó cho nhận mật ong qua bưu điện không, nhận tối đa bao nhiêu?”. Có câu trả lời rồi hãy mua, khỏi mua dư rồi để đó.
Khai báo hàng thế nào cho khỏi bị trả về?
Ghi đúng tên hàng là mật ong. Đừng ghi “quà tặng”, “thực phẩm khô” hay “đồ dùng cá nhân” cho nhẹ chuyện. Bị mở ra thấy chất lỏng khác với tờ khai là bị giữ, có nơi còn phạt người nhận.
Ghi thêm loại mật nếu tờ khai có chỗ. Có thể ghi mật ong của ong không ngòi, đựng hũ thủy tinh kín. Người kiểm thấy rõ ràng thì đỡ nghi hơn một dòng chữ chung chung.
Khai đúng số hũ và dung tích từng hũ. Ví dụ hai hũ 200ml. Nhiều nơi giới hạn lượng dùng cá nhân, khai rõ để người kiểm khỏi đoán.
Ghi mục đích là dùng cá nhân, không bán. Hàng gửi để bán lại thuộc loại hàng thương mại, thủ tục khác hẳn và cần giấy tờ mà một gia đình khó có.
Khai giá trị thật, không khai thấp. Khai thấp để đỡ thuế là hay gặp nhưng dễ bị soi, và nếu thất lạc thì phần đền bù cũng tính theo số đã khai.
Không gửi chung mật với đồ tươi khác. Mật gửi chung với thịt khô, trái cây tươi, hạt giống trong một thùng thì cả thùng dễ bị giữ chỉ vì một món.
Không gửi bình sáp nguyên hay mẩu tổ. Sáp, phấn hoa, mảnh tổ là hàng nhiều nước cấm hẳn vì lo dịch bệnh ong. Chỉ gửi mật đã lọc trong hũ kín.
Giữ lại hóa đơn hoặc phiếu mua hàng. Khi người nhận bị hỏi thêm, có giấy cho thấy mua từ cơ sở có nguồn rõ ràng thì dễ giải thích hơn.
Chụp ảnh từng hũ trước khi đóng thùng. Ảnh là bằng chứng gói hàng gồm những gì, phòng khi bị mở kiểm hay hư hỏng trên đường.
Hỏi bưu cục xem có cần giấy kiểm dịch không. Một số tuyến yêu cầu giấy chứng nhận cho thực phẩm từ động vật. Biết trước thì quyết gửi hay thôi, khỏi mất công đóng gói.
Lưu mã vận đơn và gửi ngay cho người nhận. Người nhận theo dõi được hàng tới đâu, bị giữ ở khâu nào thì liên hệ kịp, nhiều nơi chỉ giữ hàng chờ xử lý trong ít ngày.
Đóng gói hũ mật ong dú đi chặng dài
Chọn hũ thủy tinh nắp vặn còn nguyên ron. Mật ong dú loãng, nắp hở một chút là rỉ ra suốt chặng bay. Ron cao su phải còn đàn hồi, không nứt.
Quấn màng bọc thực phẩm quanh miệng hũ. Vặn chặt nắp rồi quấn màng hai ba vòng chỗ khớp nắp, ngoài cùng dán một vòng băng keo.
Không đổ mật đầy tới miệng. Chừa một khoảng trống nhỏ dưới nắp. Máy bay thay đổi áp suất và nhiệt độ, mật đầy sát nắp dễ bị đẩy rỉ ra.
Cho mỗi hũ vào một túi zip riêng. Lỡ một hũ rò thì mật nằm trong túi, không làm dính cả thùng và mấy món khác.
Bọc xốp hơi ít nhất hai lớp quanh hũ. Thủy tinh chịu được va nhẹ, nhưng thùng hàng quốc tế qua nhiều lần bốc dỡ, có lúc bị ném từ trên băng chuyền xuống.
Đặt hũ đứng, chèn kín khoảng trống. Dùng giấy vò, xốp vụn chèn chặt để hũ không xê dịch khi lắc thùng. Lắc thử thấy không kêu là đạt.
Dùng thùng carton cứng, mới. Thùng cũ đã móp hay ẩm thì mất sức chịu. Hàng gửi xa nên đầu tư thùng mới, dán băng keo theo hình chữ H trên dưới.
Hũ nhỏ an toàn hơn hũ lớn. Hai hũ nhỏ bọc riêng thì vỡ một vẫn còn một. Một hũ lớn vỡ là mất trắng cả lần gửi.
Ghi dấu chiều đặt thùng. Vẽ mũi tên lên trên ở các mặt thùng. Không phải ai cũng để ý, nhưng có còn hơn không.
Không gửi mật vừa lấy, chưa ổn định. Mật mới lấy còn đang sủi nhẹ, đóng kín đi xa trong khoang nóng dễ nở khí, căng nắp. Mua mật đã lọc và nghỉ vài hôm thì yên tâm hơn.
Hỏi người bán xem có hũ phù hợp gửi xa không. Người bán quen gửi hàng thường có sẵn cách bọc riêng, hỏi trước đỡ phải tự mày mò.
Trước khi gửi, hỏi bưu cục và người bán những gì
Ra quầy quốc tế, bà con nên hỏi ba điều. Một là nước này có nhận mật ong gửi từ cá nhân không. Hai là có giới hạn khối lượng, số lượng không. Ba là hàng bị giữ hay trả về thì ai chịu cước chiều về. Hỏi xong mới đóng thùng, vì nhiều khi nhân viên bảo phải mở ra kiểm, đóng sẵn là phải tháo ra làm lại.
Với người bán mật, hỏi rõ mật được lấy từ đâu, mật đã lọc chưa, hũ có niêm phong không. Mật mua ở cửa hàng Shop Ong Dú lấy từ Trại Ong Quý – Aron Bee ở Trảng Bàng, Tây Ninh, có nguồn trại rõ ràng; bà con định gửi ra nước ngoài thì cứ nói trước để được tư vấn cỡ hũ và cách bọc. Ba cỡ hũ đang niêm yết là 100ml giá 290.000đ, 200ml giá 580.000đ và 500ml giá 1.450.000đ.
Với hàng gửi đi nước ngoài, hũ 100ml và 200ml thường hợp hơn hũ 500ml. Hũ nhỏ nhẹ, dễ bọc, khai lượng dùng cá nhân cũng hợp lý hơn. Người nhận ở xa dùng ít, hũ nhỏ mở ra dùng hết trước khi mật đổi vị.
Một điều nữa: mật ong dú nên được cất mát. Gói hàng nằm kho vài ngày ở nước nóng thì mật có thể đổi vị, chua hơn. Đó không phải lỗi của ai, mà là bản chất mật nhiều nước. Bà con dặn người nhận mở ra cất ngăn mát tủ lạnh ngay, và dùng trong thời gian ngắn.
Cuối cùng là lường trước rủi ro. Hàng quốc tế bị giữ, bị mất thì bên gửi nhận đền theo quy định riêng của họ, thường không bằng giá trị thật. Gửi mật quý đi xa là chấp nhận một phần may rủi. Bà con nào ngại rủi ro thì cân nhắc nhờ người quen bay sang xách tay, sau khi đã hỏi rõ luật nhập cảnh.
Những lỗi hay gặp khi gửi mật ra nước ngoài
Gửi trước, hỏi luật sau. Đi tới nơi mới biết nước đó không cho nhận, mất cả hàng lẫn cước. Đây là lỗi phổ biến nhất.
Đổ mật sang chai nhựa cho nhẹ. Chai nhựa mỏng dễ móp, nắp nhựa dễ hở, lại trông như hàng tự làm không rõ nguồn, dễ bị nghi.
Gửi chung với thuốc nam, lá cây. Lá, rễ, hạt là nhóm bị kiểm dịch rất gắt. Một gói lá làm cả thùng bị giữ.
Không ghi số điện thoại người nhận. Hải quan bên kia cần liên lạc để hỏi thêm thì không gọi được, hàng nằm kho rồi bị hủy.
Ghi địa chỉ thiếu mã bưu chính. Hàng đi chậm, có khi quay về. Nhờ người nhận nhắn địa chỉ đầy đủ bằng chữ của nước đó.
Dồn quá nhiều hũ vào một thùng. Thùng nặng dễ bị quăng mạnh, lại vượt lượng dùng cá nhân, dễ bị xem là hàng buôn.
Gửi mật đã mở nắp dùng dở. Mật đã mở dễ lên men, sinh khí trên đường. Chỉ gửi hũ còn nguyên niêm.
Gửi vào cao điểm cuối năm. Lúc gần Tết, kho hàng quốc tế ùn ứ, hàng nằm lâu, mật chịu nóng lâu. Gửi sớm hơn vài tuần.
Không mua thêm dịch vụ bảo hiểm khi hàng giá trị. Gửi nhiều hũ thì hỏi phí bảo hiểm, tùy giá trị mà cân nhắc.
Không dặn người nhận cách cất. Người nhận để mật ngoài phòng nóng cả tuần rồi kêu mật chua, sủi. Dặn cất mát ngay khi nhận.
Hứa với người nhận là mật chữa bệnh. Mật ong dú là thực phẩm. Người nhận có bệnh nền, có thai, hay có con nhỏ thì hỏi bác sĩ bên đó trước khi dùng; trẻ dưới một tuổi không dùng mật.
Câu hỏi thường gặp
Có thể xách tay mật ong dú khi bay ra nước ngoài không?
Tùy luật của nước đến và quy định chất lỏng của hãng bay. Hành lý xách tay thường giới hạn chai lọ nhỏ, còn hành lý ký gửi thì mang được nhiều hơn nhưng vẫn phải khai báo khi nhập cảnh nếu nước đó yêu cầu khai thực phẩm.
Gửi mật ong dú ra nước ngoài mất bao lâu?
Tùy tuyến và gói dịch vụ, từ vài ngày tới vài tuần. Hỏi bưu cục thời gian dự kiến, và tính thêm thời gian hàng có thể nằm chờ kiểm ở cửa khẩu nước nhận.
Hàng bị hải quan nước ngoài giữ thì làm gì?
Người nhận liên hệ theo thông báo của cơ quan bên đó, cung cấp thông tin họ cần. Nhiều nơi cho chọn tiêu hủy hoặc trả về, thường tốn thêm phí. Đó là lý do nên hỏi luật trước khi gửi.
Có nên gửi bình sáp nguyên cho đẹp không?
Không nên. Sáp và phần tổ là thứ nhiều nước kiểm dịch rất chặt vì lo bệnh ong. Gửi mật đã lọc trong hũ kín an toàn hơn nhiều.
Mật ong dú tới nơi bị chua hơn có sao không?
Mật ong dú vốn chua nhẹ, nếu nằm kho nóng lâu thì có thể chua thêm. Mở ra thấy mùi lạ, sủi mạnh, nắp phồng thì nên ngừng dùng và báo người bán; còn hơi chua mà mùi vẫn thơm thì thường là đặc tính của mật.
Gửi bao nhiêu hũ thì hợp lý?
Gửi vừa lượng dùng cá nhân, thường một hai hũ nhỏ hoặc vừa. Nhiều hũ quá vừa nặng cước, vừa dễ bị xem là hàng thương mại.
