Mua mật ong dú mùa nào ngon? Nếu thích mật đậm, ít chua, sánh hơn thì nên mua mật lấy vào mùa khô. Nếu thích vị thanh, chua nhẹ rõ hơn thì mật đầu mùa mưa hợp, nhưng mật này loãng và dễ lên men nên mua hũ nhỏ, dùng nhanh. Không có mùa nào “thật” hơn mùa nào; chỉ có mùa nào hợp khẩu vị nhà mình hơn.
Chuyện thường gặp: một khách mua mật lần đầu vào tháng khô, khen ngon, đặt thêm. Lần sau đặt vào giữa mùa mưa, nhận hũ mật loãng hơn, chua hơn, liền nghi mua phải hàng pha. Thật ra cả hai hũ đều đúng là mật ong dú, chỉ khác mùa.
Hiểu chuyện mật đổi theo mùa giúp mình đặt mua đúng lúc, và bớt nghi oan cho người bán.
Vì sao mật ong dú đổi vị theo mùa?
Ong dú đi lấy mật hoa quanh tổ trong bán kính không xa. Mùa nào cây gì ra hoa thì mật mang mùi vị của cây đó. Ở Nam Bộ, mùa khô là lúc nhiều vườn cây ăn trái, cây rừng đồng loạt ra hoa; mùa mưa thì hoa thưa, ong lại ít ra khỏi tổ vào những ngày mưa dầm.
Độ ẩm không khí cũng đổi. Mùa khô, ong có điều kiện làm bay hơi bớt nước trong mật trước khi đóng bình, nên mật đậm hơn. Mùa mưa, không khí ẩm, mật trong bình giữ nhiều nước hơn, vị chua và độ loãng tăng lên.
Thêm vào đó, mật ong dú vốn có vị chua nhẹ tự nhiên do quá trình ong cất mật trong bình sáp. Khi mật nhiều nước, vị chua này lộ rõ hơn. Có người thích đúng vị đó, có người không.
Cho nên cùng một trại, cùng một loài ong, mật lấy vào hai thời điểm trong năm có thể khác nhau về màu, độ sánh và độ chua. Đó là dấu hiệu của mật tự nhiên, không phải dấu hiệu bất thường.
So sánh mật mùa khô và mật mùa mưa
Màu sắc. Mật mùa khô thường sẫm hơn, hổ phách đậm. Mật mùa mưa hay nhạt màu hơn, nhưng còn tùy nguồn hoa.
Độ sánh. Mùa khô sánh hơn chút. Mùa mưa loãng, rót ra chảy nhanh như nước đường loãng.
Vị chua. Mùa khô chua dịu. Mùa mưa chua rõ hơn, có người thấy tươi mát.
Mùi thơm. Mỗi mùa mang mùi hoa khác nhau. Mật mùa khô thường thơm đậm hơn.
Độ bền. Mật ít nước giữ được lâu hơn. Mật mùa mưa nên cất mát và dùng nhanh hơn.
Sản lượng. Mùa khô nhiều mật hơn, dễ có hàng. Mùa mưa ít mật, có lúc khan.
Hợp pha đồ uống. Mật chua thanh mùa mưa hợp pha nước chanh, trà. Mật đậm mùa khô hợp ăn kèm, chấm.
Hợp làm quà. Mật mùa khô dễ bảo quản hơn trên đường đi, ít lo lên men.
Rủi ro khi gửi xa. Mật loãng mùa mưa ở trong xe nóng nhiều giờ dễ sủi bọt hơn.
Ai nên chọn mật mùa khô. Người mới dùng, quen vị mật ong thường, thích vị ngọt đậm.
Ai nên chọn mật mùa mưa. Người đã quen mật ong dú, thích vị chua thanh và dùng nhanh.
Đặt mua đợt nào cho hợp?
Cách dễ nhất là hỏi thẳng người bán: lô đang có lấy vào tháng nào, mật đậm hay loãng, chua nhiều hay ít. Người nuôi thật nắm rõ chuyện này và sẵn lòng tả lại. Mình chỉ cần nói khẩu vị của mình, họ sẽ khuyên nên lấy lô nào hoặc chờ lô sau.
Nếu muốn trữ mật dùng lâu hơn, nên nhắm lô mùa khô. Mật ít nước giữ vị ổn định hơn trong tủ mát. Nếu chỉ mua dùng trong vài tuần, lô nào cũng được, miễn hợp khẩu vị.
Nhiều nhà mua mỗi mùa một hũ nhỏ để so vị. Đây là cách vui để hiểu mật ong dú, và để biết sau này mình thật sự thích loại nào.
Ở cửa hàng Shop Ong Dú, mật lấy từ trại ở Trảng Bàng, Tây Ninh nên đổi theo mùa của miền Đông Nam Bộ. Khi đặt, cứ hỏi lô hiện tại là mật mùa nào để chọn cỡ hũ cho phù hợp.
Những điều nên hỏi về lô mật trước khi đặt
Lô này lấy vào khoảng thời gian nào? Câu hỏi đầu tiên, quan trọng nhất. Biết thời điểm là đoán được độ đậm và độ chua.
Mật để nguyên hay đã hạ nước? Mật hạ nước thì đậm hơn bất kể mùa. Hỏi để khỏi nhầm.
Mật đang đậm hay loãng? Nhờ người bán tả hoặc chụp ảnh rót mật. Nhìn mật chảy là đoán được độ sánh.
Vị chua nhiều hay ít? Người nuôi nếm mật mỗi ngày, họ mô tả được khá chính xác.
Nguồn hoa chính quanh trại mùa này? Biết nguồn hoa giúp mình hiểu mùi mật và chọn lần sau.
Đã cất mát từ lúc lấy chưa? Mật mùa mưa cần cất mát sớm. Hỏi cách người bán đang giữ mật.
Có lô cũ còn không? Lô cũ được cất kỹ vẫn tốt, nhưng mình nên biết mình đang nhận lô nào.
Lô kế tiếp khi nào có? Thích mật mùa khô mà đang mùa mưa thì có thể chờ.
Gửi xa có ổn không? Mật loãng đi chặng dài vào ngày nóng nên hỏi cách đóng gói.
Ghi ngày lấy lên hũ không? Có ngày trên hũ thì mình theo dõi được hũ đã bao lâu.
Chính sách nếu hũ lên men khi vừa nhận? Hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi đặt, nhất là với mật mùa mưa.
Cất mật theo mùa cho đúng
Mật mùa mưa: vào tủ mát ngay. Nhận hàng xong cất ngăn mát luôn, đừng để ngoài bếp qua đêm.
Mật mùa khô: vẫn nên để mát. Ít nước hơn nhưng vẫn là mật ong dú, để mát giúp giữ mùi thơm.
Đậy nắp chặt sau mỗi lần dùng. Hơi ẩm là kẻ thù số một của mật ong dú, nhất là tháng mưa.
Dùng thìa khô, sạch. Thìa ướt thêm nước vào mật, làm mật mau lên men.
Tránh để gần bếp nấu. Hơi nóng và hơi nước từ nồi cơm, bếp gas làm mật đổi vị nhanh.
Không phơi nắng. Đặt hũ lên bậu cửa sổ chụp ảnh thì được, nhưng đừng để đó cả ngày.
Theo dõi bọt trên mặt. Bọt li ti tăng dần là mật đang lên men. Ngừng dùng và hỏi người bán.
Ghi ngày mở nắp. Mẩu băng keo nhỏ trên nắp giúp nhớ hũ đã mở bao lâu.
Mỗi mùa một hũ riêng. Đừng đổ mật mùa này vào hũ mật mùa trước đang dùng dở.
Hũ nhỏ cho mật loãng. Mật mùa mưa nên mua hũ 100ml hoặc 200ml để dùng hết khi còn tươi.
Đừng đun sôi mật. Đun lên mất mùi riêng, không làm mật “khỏe” hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mật ong dú màu sẫm có ngon hơn màu nhạt không?
Không hẳn. Màu do nguồn hoa và mùa quyết định. Sẫm thường đậm vị hơn, nhạt thường thanh hơn; ngon hay không tùy khẩu vị từng người.
Mật ong dú mùa mưa có phải mật kém chất lượng?
Không. Mật mùa mưa loãng và chua hơn là chuyện tự nhiên. Chỉ cần cất mát và dùng nhanh hơn mật mùa khô.
Vì sao hai lần mua mật ong dú cùng một nơi mà vị khác nhau?
Vì hai lô lấy vào hai thời điểm khác nhau, nguồn hoa và độ ẩm khác. Hỏi người bán ngày lấy của từng lô sẽ thấy lý do.
Mật ong dú có mùa nào không có hàng?
Có những lúc hàng khan, thường vào giữa mùa mưa khi ong ít đi làm. Tùy trại, nên hỏi trước nếu cần mật vào dịp cụ thể.
Có nên trữ mật mùa khô để dùng cả năm?
Có thể trữ lâu hơn mật mùa mưa nếu cất mát và chưa mở nắp. Tuy vậy mật ong dú vẫn nên dùng trong thời gian hợp lý, đừng trữ quá nhiều.
Mật ong dú lên men có dùng được không?
Mật đã lên men có vị chua gắt, sủi bọt; không nên dùng tiếp như mật bình thường. Liên hệ người bán để hỏi cách xử lý với lô đó.
