Gửi thùng nuôi ong dú bằng gỗ, giá kê hay dụng cụ cồng kềnh thì bọc kỹ các góc, quấn màng co, gom thành kiện gọn có dán dấu chiều. Ít món thì gửi chuyển phát hàng nặng; nhiều món thì ghép xe tải hoặc gửi xe khách tuyến. Khi nhận, kiểm móp méo, nứt mộng, cong vênh và đếm đủ phụ kiện trước khi ký nhận.
Chuyện dễ gặp: anh đặt năm cái thùng nuôi gỗ ở tỉnh khác, người bán chồng năm cái lên nhau, quấn một vòng dây nilon, gửi xe. Tới nơi, cái dưới cùng nứt một mép, nắp hai cái lệch không còn khít. Thùng nuôi mà nắp hở là kiến, gián, thằn lằn chui vào tổ. Cả lô thùng chưa dùng ngày nào đã phải sửa.
Hàng cồng kềnh không dễ vỡ như hũ mật, nhưng hỏng theo kiểu khác: móp, nứt, cong, lệch, thiếu món. Bài này nói chuyện vận chuyển từ góc người mua: đóng gói thế nào, chọn xe thế nào, và kiểm gì khi nhận.
Hàng cồng kềnh hỏng theo kiểu gì?
Thùng nuôi ong dú thường đóng bằng gỗ, có nắp, có cửa tổ khoét sẵn, nhiều loại có ngăn hay tầng ghép. Thứ quý nhất của một cái thùng tốt không phải là gỗ dày, mà là độ khít: nắp đậy khít, các tầng chồng khít, mộng ghép chặt. Ong dú rất nhạy với khe hở, vì khe hở là đường cho kiến và kẻ thù khác vào tổ.
Khi vận chuyển, thùng bị chồng lên nhau, bị xe xóc, bị người bốc dỡ thả mạnh xuống. Góc thùng là chỗ chịu va đầu tiên, mộng ở góc dễ toác. Thùng dưới cùng của chồng chịu sức nặng của cả chồng trên suốt đường đi. Nắp không được cố định thì trượt qua lại, mài mòn mép, lệch khớp.
Gỗ còn có chuyện ẩm. Thùng gỗ mới đi qua mùa mưa, nằm trong xe ẩm vài ngày, có thể cong nhẹ hay nở ra. Tới nơi phơi khô lại thì co, khe hở xuất hiện. Đây là lý do thùng nên được bọc kín chống ẩm khi đi xa vào mùa mưa.
Dụng cụ thì hỏng kiểu khác: thiếu món. Bộ dụng cụ có nhiều chi tiết nhỏ, dao, thìa, lưới, chai lọ, nắp, gioăng. Gói lỏng lẻo thì rơi mất dọc đường, tới nơi mới phát hiện thiếu một chiếc nắp mà không ai nhớ đã gói hay chưa.
Biết hàng hỏng theo kiểu gì thì biết phải bảo vệ chỗ nào: góc, nắp, độ khít, độ khô, và sự đầy đủ.
Đóng kiện thùng gỗ, giá kê cho đi xa
Bọc từng góc thùng bằng ke giấy hoặc mút. Góc là chỗ va đầu tiên. Ke góc rẻ mà bảo vệ tốt.
Cố định nắp với thân thùng. Dán băng keo giấy hoặc buộc dây quanh để nắp không trượt, không bật ra.
Lót tấm bìa giữa các thùng chồng nhau. Tránh mép thùng trên cọ xát mặt thùng dưới suốt đường đi.
Quấn màng co quanh cả chồng. Giữ cả chồng thành một khối, chống ẩm, chống bụi.
Không chồng quá cao. Chồng cao thì thùng dưới chịu nặng và cả chồng dễ đổ khi xe phanh.
Đặt thùng nặng, chắc ở dưới. Thùng nhỏ, mỏng hơn để trên.
Gói phụ kiện nhỏ vào túi riêng, ghi danh sách. Bỏ túi phụ kiện vào trong lòng một cái thùng, dán kín.
Giá kê, chân kê tháo rời nếu được. Tháo ra bó thành bó gọn dễ chở hơn để nguyên khung.
Ghi dấu chiều đặt và hàng dễ móp. Vẽ mũi tên, ghi chú lên màng co bằng bút lông.
Chụp ảnh kiện hàng trước khi giao xe. Ảnh cho thấy tình trạng lúc gửi, phòng khi tranh cãi.
Ghi số lượng kiện lên phiếu. Năm thùng đóng thành hai kiện thì ghi rõ hai kiện, tránh giao thiếu.
Không gửi thùng còn mùi sơn, dầu. Thùng mới sơn hay quét dầu cần để bay mùi trước khi dùng nuôi ong; gửi lúc còn ướt dễ dính bẩn, dính màng co.
Chọn cách chở: chuyển phát, xe ghép hay xe khách
Một hai thùng nhỏ: chuyển phát hàng nặng. Tiện, có mã vận đơn, giao tận nhà. Hỏi giới hạn kích thước và cách tính khối lượng quy đổi.
Nhiều thùng, giá kê: xe tải ghép. Ghép chung với hàng người khác, chia phí. Hợp khi cả lô cồng kềnh.
Tuyến có xe khách chạy thẳng: gửi xe khách. Nhanh, thường rẻ cho hàng cồng kềnh. Nhưng thường phải ra bến nhận, và ít có bảo hiểm hàng.
Nội thành, cự ly gần: xe ba gác, xe tải nhỏ. Chở thẳng từ xưởng tới nhà, ít bốc dỡ nhất.
Hỏi phí theo kiện hay theo khối. Hàng cồng kềnh thường tính theo thể tích hơn cân nặng.
Hỏi có giao tận nhà không. Xe tải lớn không vào được hẻm nhỏ, phải ra đầu đường nhận.
Hỏi ai bốc dỡ. Có nơi chỉ giao tới đầu xe, người nhận tự bốc xuống.
Hỏi thời gian dự kiến. Xe ghép có khi phải chờ đủ hàng mới chạy, chậm hơn mình nghĩ.
Hỏi có che mưa không. Xe tải hở mui mùa mưa làm thùng gỗ ướt, cong.
Không gửi chung với hàng có mùi hóa chất. Thùng gỗ hút mùi, mà ong dú rất nhạy mùi lạ.
Lưu số tài xế hoặc nhà xe. Để hỏi hàng đang ở đâu, hẹn giờ nhận.
Kiểm hàng cồng kềnh khi nhận
Đừng ký nhận khi chưa đếm đủ số kiện. Hàng cồng kềnh hay bị tách kiện: một kiện tới, một kiện còn nằm ở kho. Đếm đủ rồi mới xem tình trạng từng kiện.
Nhìn ngoài màng co trước: có rách, có thủng, có vết ướt không. Rồi mở ra kiểm từng thùng: góc có toác, mộng có hở, mặt gỗ có nứt dọc thớ, nắp có còn khít, các tầng chồng lên có phẳng. Cách thử đơn giản là đậy nắp, nhìn khe ở bốn cạnh, khe đều và kín là ổn.
Đếm phụ kiện theo danh sách người bán gửi. Không có danh sách thì hỏi xin trước khi nhận. Thiếu món nhỏ mà không báo ngay thì về sau rất khó nói là thiếu từ đầu hay mình làm rơi.
Thấy móp, nứt, thiếu thì chụp ảnh ngay, ghi vào phiếu nhận nếu có chỗ, báo người bán trong ngày. Gửi xe khách thì kiểm tại bến, trước mặt nhà xe; mang về tới nhà rồi mới báo thì nhà xe khó nhận trách nhiệm.
Mua thùng, dụng cụ ở đâu cũng nên hỏi trước chính sách đổi trả với hàng hỏng do vận chuyển. Với cửa hàng Shop Ong Dú cũng vậy: muốn đặt món đồ cồng kềnh nào, bà con hỏi trước xem món đó có sẵn không, gửi bằng cách nào và đổi trả ra sao, rồi mới chốt.
Lỗi hay gặp khi gửi và nhận hàng cồng kềnh
Chồng thùng không lót, không cố định nắp. Nắp trượt, mép mòn, tới nơi không còn khít.
Chỉ buộc dây mà không bọc góc. Dây siết vào góc gỗ còn làm toác góc nhanh hơn.
Gửi xe hở mui mùa mưa. Thùng gỗ ướt, cong, lên mốc nếu để lâu không phơi.
Không ghi số kiện. Thiếu kiện không ai phát hiện kịp.
Ký nhận rồi mới kiểm. Mất căn cứ để báo hỏng hay thiếu.
Không ra bến đúng hẹn. Hàng nằm bến lâu, có nơi tính phí lưu kho, dễ thất lạc.
Gửi chung thùng gỗ với hũ mật. Hai loại hàng cần cách đóng gói khác hẳn, gửi chung là hũ dễ vỡ.
Không hỏi trước đường vào nhà. Xe không vào được, phải bốc dỡ nhiều lần ngoài đường.
Tháo màng co ngoài trời mưa. Mở kiện ở chỗ khô ráo để thùng không bị ướt thêm.
Không kiểm độ khít nắp. Thùng nhìn nguyên vẹn nhưng nắp lệch thì vẫn không dùng được cho ong.
Không giữ ảnh, phiếu gửi. Có chuyện thì không có gì để đối chiếu.
Câu hỏi thường gặp
Thùng nuôi ong dú bằng gỗ có gửi chuyển phát được không?
Thường được, nhất là khi số lượng ít. Hỏi giới hạn kích thước và cách tính theo khối lượng quy đổi, vì thùng gỗ cồng kềnh có thể bị tính phí theo thể tích.
Gửi xe khách có an toàn cho thùng gỗ không?
Khá tiện cho hàng cồng kềnh, nhưng phải đóng kiện chắc, ghi rõ số kiện, ra bến nhận đúng hẹn và kiểm hàng ngay tại bến.
Thùng tới nơi bị lệch nắp có sửa được không?
Lệch nhẹ có thể chỉnh lại, nhưng chụp ảnh và báo người bán trước khi tự sửa. Thùng nuôi ong cần nắp khít để ngăn kiến và kẻ thù khác vào tổ.
Có nên gửi thùng nuôi kèm tổ ong trong cùng chuyến?
Không nên gộp chung theo cách chở hàng thường. Tổ ong sống cần chở riêng, giờ mát, thông gió; thùng rỗng thì đóng kiện như hàng hóa bình thường.
Phí gửi hàng cồng kềnh tính thế nào?
Thường theo thể tích hoặc số kiện nhiều hơn theo cân nặng. Hỏi người bán hoặc nhà xe cách tính trước khi chốt.
Mùa mưa gửi thùng gỗ cần lưu ý gì?
Quấn màng co kín, chọn xe có mui, và mở kiện ngay khi nhận ở chỗ khô. Thùng bị ẩm thì phơi khô trong bóng râm trước khi dùng.
