Định giá mật ong dú nhà nuôi cho đúng là cộng đủ những thứ mình bỏ ra cho một hũ: công lấy mật từng bình sáp, phần hao khi lọc, tiền hũ và nhãn, công đóng gói, phần giao hàng nếu mình chịu. Sau đó mới nhìn mặt bằng giá trong vùng để biết mình đứng ở đâu. Làm ngược lại, nhìn giá người khác trước, rất dễ bán lỗ mà không biết.
Người nuôi ít tổ hay tính giá theo kiểu "nghe nói người ta bán bao nhiêu thì mình bán bấy nhiêu". Đến cuối mùa ngồi tính lại mới thấy: tiền hũ thuỷ tinh, tiền nhãn, tiền băng keo, tiền xăng đi giao, cộng với những buổi chiều ngồi lọc mật, thì phần còn lại chẳng bao nhiêu.
Bài này không đưa ra con số giá nên bán, vì mỗi vùng, mỗi loài, mỗi mùa một khác. Bài đưa ra cách tính để mỗi người tự ra con số của mình.
Những khoản phải cộng vào giá một hũ
Công lấy mật. Mật ong dú phải rút từng bình sáp nhỏ, chậm hơn nhiều so với quay mật ong thường; tính số giờ thật mình bỏ ra.
Công lọc và sơ chế. Lọc sáp, để lắng, có khi giảm bớt nước; mỗi bước đều tốn thời gian và dụng cụ.
Hao hụt. Mật dính sáp, dính dụng cụ, mật hỏng phải bỏ; lượng mật đóng được hũ luôn ít hơn lượng rút ra.
Hũ và nắp. Hũ thuỷ tinh nhỏ đắt hơn tính theo dung tích so với hũ lớn.
Nhãn. In nhãn, dán nhãn, mỗi đợt in một ít thì đơn giá cao hơn.
Đóng gói. Hộp, xốp chèn, túi, băng keo; gửi xa thì đóng chống vỡ kỹ hơn, tốn hơn.
Giao hàng. Xăng xe, thời gian đi giao, hoặc phí gửi nếu mình chịu thay khách.
Hàng hỏng, hàng đổi. Hũ vỡ, mật lên men phải đổi cho khách; để dành một phần cho chuyện này.
Dụng cụ dùng lâu dài. Dụng cụ lấy mật, lọc, bình chứa; chia nhỏ vào nhiều mùa.
Chi phí nuôi. Thùng, kệ, mái che, công chăm; nếu bán mật là nguồn thu chính thì phần này cũng phải tính.
Giấy tờ, kiểm nghiệm nếu có. Khi bán rộng hơn người quen, các chi phí này cần được tính vào giá.
Vì sao hũ nhỏ không thể bán theo giá lít chia ra
Một sai lầm hay gặp là tính giá một lít rồi chia ra cho hũ nhỏ. Làm vậy thì hũ nhỏ luôn lỗ. Lý do đơn giản: tiền hũ, nhãn, hộp, công đóng gói gần như không giảm khi hũ nhỏ đi. Một hũ 100ml vẫn cần một cái nắp, một cái nhãn, một lần dán, một lần đóng hộp như hũ 500ml.
Vì vậy nhiều nơi bán, giá theo dung tích của hũ nhỏ và hũ lớn tính khác nhau. Ví dụ ở cửa hàng Shop Ong Dú, hũ 100ml giá 290.000đ, hũ 200ml giá 580.000đ, hũ 500ml giá 1.450.000đ. Mỗi nơi có cách tính riêng, nhưng người nuôi nhỏ cần hiểu rằng không có lý do gì để hũ nhỏ phải gánh lỗ.
Ngược lại, hũ nhỏ có giá trị riêng với người mua: dùng nhanh hết, ít bị lên men, hợp để thử lần đầu hay làm quà. Người bán có thể giải thích điều đó thay vì giảm giá hũ nhỏ cho bằng giá lít.
Một cách làm gọn là chọn hai, ba cỡ hũ cố định, tính giá đủ cho từng cỡ một lần, rồi giữ giá đó suốt mùa. Khách biết trước, mình đỡ phải tính lại mỗi đơn.
Nhìn mặt bằng giá thế nào cho đúng
Sau khi đã biết chi phí của mình, mới nhìn ra ngoài. Nhưng nhìn thế nào cũng cần tỉnh táo. Giá trên mạng có rất nhiều mức, có nơi rất rẻ vì đó không phải mật ong dú thật, có nơi rất cao vì bán kèm câu chuyện, kèm hộp quà. Lấy trung bình của tất cả các con số đó không cho ra con số đúng.
Nên so với những người bán giống mình: người nuôi nhỏ, cùng vùng, bán cho khách gần. Hỏi trong nhóm nuôi ong địa phương, ra chợ phiên xem, hỏi cửa hàng nông sản quanh vùng. Những con số đó gần với khách của mình hơn.
Nếu chi phí của mình đã cao hơn mặt bằng, đừng vội hạ giá. Xem lại chỗ nào đang tốn: hũ có đắt quá không, đi giao có xa quá không, hao hụt có nhiều quá không. Có khi sửa một khâu là đủ.
Nếu giá mình tính ra thấp hơn hẳn mặt bằng, cũng đừng vội mừng. Có thể mình đã quên tính công của chính mình. Người nuôi hay coi công mình là không tốn tiền, đến khi bận việc khác mới thấy không đủ thời gian lấy mật.
Những lỗi định giá khiến người nuôi lỗ mà không biết
Không tính công của mình. Coi công nhà là miễn phí; bán được nhiều mà cuối mùa không dư bao nhiêu.
Bao ship cho mọi đơn. Đơn nhỏ ở xa, phí giao có khi gần bằng tiền hũ mật.
Giảm giá cho người quen quá nhiều. Người quen mua nhiều nhất; giảm sâu cho tất cả là mất phần lớn thu nhập.
Không để phần cho hàng hỏng. Một hũ vỡ, một hũ đổi là lấy mất lời của nhiều hũ khác.
Đổi giá liên tục. Hôm nay một giá, mai một giá; khách hỏi nhau rồi mất lòng.
Chạy theo giá rẻ nhất trên mạng. So với người bán hàng không rõ nguồn là tự kéo mình xuống.
Hét giá vì nghe đồn mật ong dú quý. Chưa có uy tín, chưa có khách quen mà đặt giá cao thì khó bán, mật nằm lâu dễ hỏng.
Không tính khác biệt mùa. Mùa ít mật, công lấy mỗi hũ cao hơn; có thể điều chỉnh, nhưng báo khách trước.
Quên chi phí nhãn và giấy tờ. Khi mở rộng bán, các khoản này tăng lên rõ.
Không ghi chép. Không có sổ thì không biết mình lời hay lỗ, chỉ đoán.
Pha giá theo khách. Khách trông khá giả thì nói giá cao hơn; làm vậy sớm muộn cũng lộ và mất uy tín.
Cách giữ giá mà vẫn giữ khách
Nói rõ vì sao mật ong dú đắt. Sản lượng ít, lấy từng bình sáp, công nhiều; khách hiểu thì ít trả giá.
Có hũ nhỏ cho người muốn thử. Người chưa quen vị có lựa chọn ít tiền hơn mà mình không phải hạ giá.
Ưu đãi bằng dịch vụ chứ không bằng giá. Giao tận nhà cho khách gần, gói quà, ghi thiệp; thay vì giảm tiền.
Ghi giá công khai. Một bảng giá cố định giúp khách tin, đỡ hỏi đi hỏi lại.
Báo trước khi tăng giá. Đổi hũ, đổi chi phí thì báo khách quen trước một đợt.
Giữ chất lượng đều. Khách trả giá cao khi họ biết lần nào mua cũng ổn.
Kể câu chuyện trại. Ảnh vườn, ảnh lấy mật; khách thấy công sức thì thấy giá hợp lý.
Đừng hứa chữa bệnh để bán giá cao. Vừa sai vừa rủi ro; bán mật như một thực phẩm quý là đủ.
Chấp nhận mất vài khách. Có người chỉ mua rẻ; giữ giá đúng thì giữ được khách đúng.
Gom đơn giao một lần. Giao theo ngày cố định trong tuần giúp giảm chi phí đi lại.
Xem lại giá mỗi mùa. Cuối mùa ngồi tính lại sổ, điều chỉnh cho mùa sau.
Câu hỏi thường gặp
Có nên bán mật ong dú theo ký thay vì theo hũ?
Mật ong dú loãng, nhiều nước, bán theo dung tích hũ quen thuộc hơn với người mua. Bán theo ký cũng được nếu khách là người mua số lượng, nhưng cần cân chính xác và nói rõ với khách.
Người nuôi ít tổ có nên chịu phí ship thay khách?
Chỉ nên khi đơn đủ lớn hoặc khách ở gần. Với đơn nhỏ ở xa, để khách trả phí giao theo thực tế sẽ công bằng hơn và mình không bị lỗ.
Mùa mưa mật loãng hơn có nên bán rẻ hơn?
Không nhất thiết, vì công lấy vẫn vậy. Quan trọng là nói rõ với khách đây là mật mùa mưa, loãng và dễ lên men hơn, kèm cách bảo quản phù hợp.
Làm sao biết mình bán có lời hay không?
Ghi sổ mọi khoản chi trong mùa, kể cả hũ, nhãn, xăng và giờ công, rồi so với tiền bán được. Không ghi thì chỉ là đoán, và thường đoán lạc quan hơn thực tế.
Có nên tăng giá khi thấy nhiều người hỏi mua?
Tăng giá theo cầu tạm thời dễ làm mất khách quen. Nếu chi phí thật sự tăng thì báo trước và điều chỉnh từ đợt sau, giữ giá ổn định trong một mùa.
