Keo ong dú ngâm rượu bán sẵn không nên mua theo lời quảng cáo, vì người mua gần như không biết được nồng độ, tỉ lệ keo, nguồn keo và loại rượu bên trong. Dù định bôi ngoài da hay uống, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước. Nếu vẫn mua, chọn nơi nói rõ thành phần, ngày ngâm, có nhãn đầy đủ và không hứa chữa bệnh.
Có một sai lầm rất phổ biến: thấy chai keo ngâm màu nâu đẹp, người bán kể chuyện ông này bà kia dùng khỏi đau họng, thế là mua về dùng cho cả nhà, kể cả trẻ nhỏ. Rượu ngâm keo vẫn là rượu. Keo ong vẫn có thể gây dị ứng. Không ai trong nhà mình biết chai đó mạnh nhẹ ra sao.
Vì sao keo ong lại hay được ngâm rượu
Keo ong là khối nhựa cây trộn sáp, không tan trong nước. Muốn lấy những chất có trong keo ra dạng lỏng, người ta phải dùng thứ dung môi hoà tan được nhựa, phổ biến nhất là cồn. Ở quê, cồn dễ kiếm nhất là rượu trắng, nên có cách ngâm keo vào rượu vài tuần rồi lọc lấy nước.
Vấn đề là mỗi nhà ngâm một kiểu. Rượu nặng hay nhẹ, keo nhiều hay ít, ngâm bao lâu, có lọc không, đều khác. Rượu càng nhẹ thì keo tan càng kém. Keo ong dú lại lẫn nhiều sáp hơn keo ong mật, ngâm ra có khi phần lớn là sáp lắng đáy.
Các sản phẩm keo ong dạng lỏng làm theo quy trình có kiểm soát thì ghi rõ thành phần, nồng độ, cách dùng, có số công bố. Chai ngâm tay ở chợ thì thường không có những thứ đó. Mình không thể biết hai chai cùng màu nâu có giống nhau không.
Màu nâu đậm cũng không nói lên chai đó “mạnh” hơn. Màu phụ thuộc loại cây ong lấy nhựa, loại rượu, thời gian ngâm. Đánh giá chai keo bằng màu là đánh giá bằng cảm giác.
Những điều mình không biết khi mua chai ngâm sẵn
Nồng độ rượu. Rượu nặng hay nhẹ quyết định chai đó dùng được vào việc gì và có an toàn không.
Lượng keo trong chai. Một nắm hay vài mẩu, không ai biết.
Keo của ong gì. Ong dú, ong mật, hay trộn lẫn.
Keo có sạch không. Keo thô lẫn gỗ, đất, xác ong ngâm chung vào rượu.
Rượu gì. Rượu nấu không rõ nguồn có thể có chất độc như methanol nếu nấu không đạt.
Ngâm bao lâu. Ngâm ngắn thì gần như chỉ là rượu có màu.
Có lọc không. Chai còn cặn, váng sáp là chưa lọc kỹ.
Có pha gì thêm. Có nơi thêm thảo mộc, đường, hương liệu mà không nói.
Chai có sạch không. Chai tái sử dụng, rửa không kỹ.
Ngày ngâm. Không có nhãn thì không có ngày.
Ai chịu trách nhiệm. Hàng không nhãn, không địa chỉ thì có chuyện cũng không ai đứng ra.
Bôi ngoài da hay uống: đều nên hỏi bác sĩ trước
Nhiều người nghĩ bôi ngoài da thì không sao. Thật ra keo ong là một trong những thứ có thể gây viêm da tiếp xúc ở người nhạy cảm: đỏ, ngứa, nổi mụn nước chỗ bôi. Bôi lên vết thương hở, lên niêm mạc miệng thì càng cần cẩn thận. Rượu cũng làm xót, làm khô da.
Uống thì còn nhiều điều cần cân nhắc hơn. Có rượu thì không hợp với trẻ em, phụ nữ mang thai, người có bệnh gan, người đang lái xe, người đang uống thuốc. Keo ong cũng có thể tương tác với một số thuốc. Đó là lý do quyết định dùng hay không phải đến từ bác sĩ hoặc dược sĩ biết bệnh của mình.
Mình có thể mang chai đó đến hỏi. Nói rõ nguồn, cách ngâm, mục đích dùng. Nếu được khuyên không nên, thì đó là tiền đáng tiết kiệm. Nếu được khuyên dùng một sản phẩm khác có nhãn rõ ràng, thì mình cũng biết thêm một lựa chọn an toàn hơn.
Shop Ong Dú không bán keo ngâm rượu và không khuyên dùng keo như thuốc. Cửa hàng chỉ niêm yết mật ong dú và tổ giống từ Trại Ong Quý – Aron Bee; mật là thực phẩm, và cũng như phấn, keo, câu hỏi sức khoẻ thì để bác sĩ trả lời.
Nếu vẫn mua, chọn chai thế nào
Có nhãn đầy đủ. Tên sản phẩm, thành phần, nơi sản xuất, ngày làm, hạn dùng.
Ghi rõ nồng độ. Hoặc ít nhất là loại dung môi đã dùng.
Không ghi chữa bệnh. Sản phẩm nào ghi chữa bệnh trên nhãn mà không phải thuốc là dấu hiệu đáng ngại.
Có địa chỉ người làm. Liên hệ được khi có vấn đề.
Chai mới, nắp kín. Không phải chai nước ngọt, chai rượu cũ tái dùng.
Dung dịch trong, lắng ít. Váng sáp, cặn đen nhiều là chưa lọc kỹ.
Không mùi lạ. Mùi keo, mùi rượu. Mùi hoá chất, mùi chua thiu là không ổn.
Mua chai nhỏ. Để hỏi bác sĩ trước, không phí nếu được khuyên không dùng.
Cất xa tầm tay trẻ. Chai rượu nâu dễ bị trẻ nhầm là nước uống.
Không dùng cho trẻ nhỏ. Trừ khi bác sĩ chỉ định cụ thể.
Ngừng ngay khi có phản ứng. Đỏ, ngứa, sưng, khó thở thì ngừng và đi khám.
Dấu hiệu nên tránh người bán keo ngâm
Kể chuyện khỏi bệnh. Ông này hết đau dạ dày, bà kia khỏi u bướu. Đó là chuyện kể, không phải bằng chứng.
Khuyên bỏ thuốc bác sĩ kê. Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất, dừng ngay.
Giục mua nhiều chai. Mua một liệu trình, mua cho cả nhà. Hàng chưa thử mà mua nhiều là rủi ro của mình.
Nói keo càng đen càng mạnh. Màu phụ thuộc cây và cách ngâm, không phải độ mạnh.
Không nói được nguồn keo. Hỏi trại nào mà trả lời chung chung là “keo rừng”.
Không nói được loại rượu. Chỉ nói “rượu nếp nhà nấu” mà không rõ nấu ở đâu.
Không có nhãn. Chai trơn, dán băng keo ghi tay.
Hứa hiệu quả trong mấy ngày. Hứa thời gian khỏi bệnh là đã vượt quá phạm vi một món ngâm.
Bán kèm “bài thuốc” bí truyền. Pha thêm thứ gì mình không biết.
Không cho đổi trả. Hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi đặt; nơi từ chối nói chuyện này thì nên đi chỗ khác.
Ép chuyển tiền trước gấp. Đòi cọc ngay vì “sắp hết hàng” là chiêu quen thuộc.
Câu hỏi thường gặp
Tự ngâm keo ong dú ở nhà có an toàn hơn mua sẵn không?
Tự ngâm thì mình biết keo từ đâu, rượu gì, nhưng vẫn không biết nồng độ chất trong keo. Chuyện dùng vẫn cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ. Đừng tự ngâm rồi cho người nhà uống theo kinh nghiệm truyền miệng.
Keo ong dú ngâm rượu để được bao lâu?
Dung dịch có cồn để được khá lâu nếu đậy kín, để nơi mát, tránh nắng. Nhưng nếu chai không có nhãn, không biết ngày ngâm, thì mình cũng không biết nó đã để bao lâu. Thấy mùi lạ, đục bất thường thì bỏ.
Keo ong ngâm rượu có dùng cho trẻ em được không?
Không tự dùng. Trẻ em không hợp với rượu, và có thể dị ứng với keo ong. Mọi chuyện liên quan sức khoẻ của trẻ nên hỏi bác sĩ nhi.
Vì sao chai keo ngâm có lớp váng trắng nổi lên?
Thường là sáp trong keo ong dú tách ra khi rượu nguội hoặc để lâu. Váng nhiều cho thấy keo thô, lẫn nhiều sáp, hoặc chưa lọc kỹ. Không phải dấu hiệu chai “xịn”.
Người bán khẳng định keo ngâm chữa được đau họng, có tin được không?
Không nên dựa vào lời người bán. Đau họng có nhiều nguyên nhân, cần được bác sĩ khám. Một sản phẩm thực phẩm hay đồ ngâm tay không thay được việc đi khám.
