Keo ong dú thô rẻ công hơn, còn lẫn sáp, gỗ vụn, xác ong, hợp để mồi hộp nuôi ong hay những việc không cần sạch. Keo đã làm sạch tốn công hơn nên giá cao hơn, hợp khi cần độ sạch cho đồ thủ công, hoặc khi mình mang đi hỏi dược sĩ về cách dùng. Chọn theo việc mình định làm, không chọn theo giá.
Câu hỏi này nghe giống câu “gạo lứt hay gạo trắng”, nhưng thật ra đơn giản hơn nhiều: mình cần keo để làm gì? Trả lời được câu đó thì gần như đã chọn xong. Phần còn lại là biết nhìn cho ra keo thô thật sự thô tới mức nào, keo sạch thật sự sạch tới đâu.
Keo thô là gì, keo làm sạch là gì
Keo thô là keo người nuôi cạo từ miệng ống, nắp hộp, vách hộp rồi vo lại, hầu như không làm gì thêm. Cục keo thô có sáp lẫn trong, vì keo ong dú vốn là nhựa cây trộn sáp. Ngoài ra thường có thêm mảnh gỗ, xác ong, phấn khô, có khi cả đất cát nếu cạo sát đáy hộp.
Keo làm sạch là keo đã qua tay người nhặt bỏ vụn. Mức sạch khác nhau tuỳ nơi: có nơi chỉ nhặt mảnh to bằng tay, có nơi để lạnh cho keo giòn rồi đập nhỏ, sàng bỏ bụi, nhặt kỹ từng mảnh. Có nơi còn dùng cách tách bớt sáp. Mỗi bước thêm vào là thêm công và thêm hao hụt.
Người mua cần hiểu: “làm sạch” không có một chuẩn chung. Hai nơi cùng ghi “keo sạch” có thể sạch rất khác nhau. Vì vậy câu “sạch tới mức nào, làm những bước gì” quan trọng hơn chữ “sạch” trên lời rao.
Ngược lại, keo thô cũng không phải là keo kém. Keo thô của một trại cạo cẩn thận, chỉ lấy ở miệng ống, có thể sạch hơn keo “đã làm sạch” của một nơi gom từ vách hộp mục rồi nhặt sơ.
Chọn theo việc dùng
Mồi hộp ong mới. Keo thô là đủ, thậm chí tốt hơn vì còn mùi tổ. Chỉ cần không dính dầu, thuốc.
Trét khe hộp ong. Keo thô trộn sáp, dẻo, lấp khe tốt.
Làm đồ thủ công nhỏ. Keo đã làm sạch, ít vụn, dễ nặn, dễ nấu chảy.
Mang đi hỏi dược sĩ, bác sĩ. Keo sạch, có nguồn rõ, để người tư vấn biết mình đang có gì.
Định tự ngâm cồn. Không khuyên tự ngâm để uống; nếu được hướng dẫn thì cần keo sạch.
Làm quà người nuôi ong. Keo thô kèm sáp là món người nuôi thích để mồi hộp.
Trưng bày, giới thiệu sản phẩm tổ ong. Một mẩu keo thô thể hiện đúng bản chất tổ ong dú.
Mua để bán lại. Cần nói rõ thô hay sạch với khách sau; nên chọn nguồn có tên trại.
Dùng lâu dài. Keo sạch cất dễ hơn, ít bụi, ít mạt.
Ngân sách ít. Keo thô rẻ công hơn, chịu khó tự nhặt vụn ở nhà.
Không chắc mình cần gì. Mua lượng nhỏ keo sạch trước, hỏi người hiểu việc rồi mới mua thêm.
Vì sao keo sạch đắt hơn keo thô
Thứ nhất là hao hụt. Một ký keo thô sau khi nhặt vụn, bỏ đất, bỏ xác ong thì còn ít hơn một ký. Người bán phải chia chi phí của phần bị bỏ đi vào phần còn lại.
Thứ hai là công. Ngồi nhặt keo là việc chậm, mỏi mắt. Keo dính tay, phải làm lúc keo nguội cứng hoặc để lạnh. Không có máy nào làm thay cho trại nhỏ.
Thứ ba là trách nhiệm. Nơi dám bán keo “sạch” phải giữ lời, mỗi lô đều phải đạt. Giữ đều đặn thì tốn công kiểm. Nơi bán keo thô thì nói thẳng là thô, không phải giữ lời gì thêm.
Hiểu ba điều đó thì mình không thấy khó chịu khi keo sạch giá cao hơn, và cũng không bị lừa khi một nơi bán “keo sạch” mà giá ngang keo thô. Nếu giá ngang nhau, nhiều khả năng mức “sạch” chỉ là nhặt sơ.
Kiểm keo khi nhận: thô thì kiểm gì, sạch thì kiểm gì
Keo thô: nhìn tỉ lệ vụn. Vụn chiếm phần nhỏ là ổn. Nhiều đất cát là cạo ẩu.
Keo thô: ngửi mùi. Mùi nhựa cây, mùi tổ. Mùi dầu, mùi thuốc thì báo người bán.
Keo thô: xem ẩm mốc. Keo lẫn phấn ẩm có thể mốc nếu cất kín khi còn ướt.
Keo sạch: bẻ đôi. Bên trong cũng phải sạch, không chỉ sạch bề mặt.
Keo sạch: nhìn kỹ dưới đèn. Soi xem còn xác ong nhỏ, sợi gỗ không.
Keo sạch: so với ảnh người bán gửi. Lô nhận về nên giống mẫu đã xem.
Cả hai: cân lại. Mua theo ký thì cân lại cho đúng.
Cả hai: xem bao bì. Túi kín hoặc hũ, không rách, không bết dính ra ngoài.
Cả hai: chụp ảnh lúc mở. Có chuyện thì có bằng chứng.
Cả hai: cất kín, mát. Keo gặp nóng mềm ra, dính lại thành khối.
Cả hai: báo ngay khi có vấn đề. Hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi đặt để biết báo trong bao lâu.
Mua ở đâu và nói với người bán thế nào
Nói rõ mục đích. Mồi hộp hay đồ thủ công, người bán sẽ chọn đúng loại.
Hỏi keo cạo từ đâu. Miệng ống thường sạch hơn vách hộp cũ.
Hỏi làm sạch những bước gì. Nhặt tay, sàng, hay tách sáp.
Xin ảnh cận cảnh. Cả bề mặt lẫn mặt cắt.
Mua lượng nhỏ trước. Keo ong dú lấy được ít, đặt nhỏ cũng dễ có hàng hơn.
Hỏi nguồn trại. Cửa hàng Shop Ong Dú lấy hàng từ Trại Ong Quý – Aron Bee ở Trảng Bàng, Tây Ninh; keo không có sẵn thường xuyên, cần thì hỏi trước.
Không mua kèm lời hứa chữa bệnh. Keo là sản phẩm phụ của tổ, việc dùng cho sức khoẻ để bác sĩ quyết.
Hỏi gửi hàng thế nào. Mùa nóng keo mềm, cần hũ hoặc túi kép.
Thanh toán có nội dung rõ. Ghi mã đơn, giữ tin nhắn trao đổi.
Hỏi đổi trả. Nhận về khác mô tả thì xử lý ra sao.
Ghi lại nguồn mỗi lô. Mua nhiều nơi thì biết nơi nào đáng mua lại.
Câu hỏi thường gặp
Có tự làm sạch keo ong dú thô ở nhà được không?
Được ở mức nhặt vụn. Để keo vào ngăn mát cho cứng giòn, đập nhỏ trên giấy sạch, nhặt bỏ gỗ, xác ong, đất cát. Tách sáp khỏi keo thì khó hơn, người không quen không nên tự làm với nhiệt.
Keo ong dú sạch có còn lẫn sáp không?
Thường vẫn còn, vì keo ong dú vốn là nhựa cây trộn sáp ngay từ trong tổ. “Sạch” ở đây chủ yếu là sạch vụn, đất, xác ong. Muốn ít sáp thì hỏi người bán có tách sáp không.
Keo thô có mốc được không?
Bản thân nhựa cây khó mốc, nhưng keo thô lẫn phấn ẩm, mảnh tổ ẩm thì có thể mốc nếu cất kín khi còn ướt. Phơi khô trong bóng mát trước khi cất và để nơi thoáng.
Keo thô có dùng cho người được không?
Không nên dùng keo thô vào việc liên quan sức khoẻ. Keo thô lẫn đất, xác ong, có thể có vi sinh. Mọi việc dùng keo cho sức khoẻ cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.
Mua keo ong dú để mồi hộp cần bao nhiêu?
Mỗi hộp chỉ cần một mẩu nhỏ quết quanh miệng hộp và bên trong. Mua lượng ít là đủ cho nhiều hộp. Quan trọng là keo không dính dầu, thuốc trừ sâu.
