Mua mật ong dú cho trẻ em và người già cần nhớ một điều trước tiên: trẻ dưới 1 tuổi không dùng mật ong, kể cả mật ong dú, kể cả chỉ chấm đầu lưỡi. Với trẻ lớn hơn và người lớn tuổi, chọn nơi bán rõ nguồn, chọn hũ nhỏ dễ mở, mật còn tươi; người đang có bệnh nền như tiểu đường, bệnh dạ dày nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
Chị bán hàng ở một tiệm tạp hóa kể chuyện có khách hỏi mua mật ong dú “cho em bé mấy tháng tuổi bị ho”. Người bán có tâm sẽ khuyên ngay là không được, và chỉ khách đi khám. Người bán chỉ lo bán thì gật đầu. Cùng một câu hỏi, hai kiểu trả lời cho thấy nên mua ở đâu.
Bài này không bàn chuyện mật ong chữa bệnh gì, vì mật là thực phẩm. Bài chỉ nói chuyện mua sao cho an toàn khi người dùng là trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Vì sao trẻ dưới 1 tuổi không được dùng mật?
Mật ong, dù là mật ong dú hay mật ong thường, có thể chứa bào tử vi khuẩn từ môi trường tự nhiên. Người lớn và trẻ lớn có hệ tiêu hóa đủ sức xử lý. Trẻ dưới 1 tuổi thì chưa, và có thể bị ngộ độc nguy hiểm. Đây là khuyến cáo chung của ngành y tế, áp dụng cho mọi loại mật.
Mật ong dú lại nhiều nước, dễ lên men hơn mật ong thường, nên không có lý do gì để nghĩ nó “lành hơn” cho trẻ sơ sinh. Những lời truyền miệng kiểu “mật ong dú hiền, cho em bé dùng được” là sai.
Khi mua mật về nhà có con nhỏ, nên cất hũ ở chỗ trẻ không với tới, và dặn người giúp việc, ông bà trong nhà về điều này. Nhiều trường hợp trẻ được cho dùng mật không phải do bố mẹ, mà do người lớn khác thương cháu.
Trẻ đang ho, sốt, quấy khóc thì nên đưa đi khám, không tự xử lý bằng mật. Câu hỏi về liều dùng, cách dùng mật cho trẻ lớn cũng nên hỏi bác sĩ nhi.
Khi mua cho trẻ lớn và học sinh
Hỏi bác sĩ nếu trẻ có bệnh nền. Trẻ bị dị ứng, bệnh chuyển hóa, đang dùng thuốc thì hỏi bác sĩ trước.
Chọn hũ nhỏ. Trẻ dùng ít, hũ 100ml đủ cho thời gian dài mà mật vẫn tươi.
Mật rõ nguồn, rõ ngày lấy. Mua cho con thì càng nên chọn nơi ghi lô, ghi ngày.
Tránh mật đã sủi bọt. Mật có dấu hiệu lên men thì không cho trẻ dùng.
Mật ong dú có vị chua. Nhiều trẻ quen mật ong thường sẽ chê. Cho nếm thử chút trước khi mua hũ lớn.
Không thay bữa ăn. Mật là thứ thêm vị, không phải món bổ thay cho bữa chính.
Chú ý đường trong khẩu phần. Mật vẫn là đường. Trẻ đã ăn nhiều đồ ngọt thì không cần thêm mật hằng ngày.
Đánh răng sau khi dùng. Mật dính răng, trẻ dễ sâu răng nếu dùng buổi tối mà không chải.
Không pha mật vào nước sôi già. Để nước nguội bớt rồi mới pha, vừa giữ mùi vừa tránh bỏng miệng trẻ.
Dùng thìa riêng, khô. Trẻ hay liếm thìa rồi nhúng lại vào hũ, làm mật mau hỏng.
Cất xa tầm với. Hũ thủy tinh nhỏ dễ rơi vỡ, trẻ có thể tự mở ăn vụng.
Khi mua cho ông bà, người lớn tuổi
Người có tiểu đường: hỏi bác sĩ. Mật ong dú vẫn có đường. Đừng tin lời “mật ong dú không làm tăng đường huyết” nếu không có ý kiến bác sĩ.
Người đang dùng thuốc. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng mật đều đặn cùng thuốc.
Chọn nắp dễ mở. Tay người già yếu, nắp quá chặt khó vặn, dễ làm rơi hũ.
Chọn hũ không quá nặng. Hũ 500ml thủy tinh khá nặng; hũ nhỏ cầm vừa tay hơn.
Ghi ngày mở nắp to rõ. Người già hay quên đã mở bao lâu. Băng keo giấy ghi ngày to lên nắp.
Dặn cách cất. Nhiều ông bà quen để mật trong tủ chén như mật ong thường. Mật ong dú nên để mát.
Dặn dấu hiệu nên ngừng. Bọt nổi, mùi men, vị chua gắt thì ngừng dùng, gọi con cháu.
Đừng mua vì lời đồn chữa bệnh. Ông bà hay nghe hàng xóm kể mật trị ho, trị đau dạ dày. Mật là thực phẩm; bệnh thì đi khám.
Mật tươi hay mật hạ nước. Ông bà không tiện cất tủ mát thì mật đã hạ thủy phần ít lo hơn.
Nếm thử trước. Vị chua của mật ong dú không phải ai cũng thích. Hũ nhỏ để thử trước.
Đi cùng ông bà khi mua. Người bán dạo hay mời chào người lớn tuổi. Có con cháu đi cùng dễ hỏi rõ nguồn hơn.
Chọn nơi bán khi người dùng là người nhạy cảm
Mua mật cho bản thân, lỡ mua phải hũ không ngon thì chỉ tiếc tiền. Mua cho trẻ nhỏ và người già, cái giá của một hũ mật không rõ nguồn cao hơn nhiều. Vì vậy, lúc này nên khó tính hơn bình thường.
Nơi bán đáng tin sẽ không bao giờ khuyên cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật, không hứa mật chữa bệnh, và sẵn lòng nói rõ ngày lấy, cách cất. Người bán nói “mật ong dú cho em bé mấy tháng dùng được, càng tốt” là người nên tránh, dù mật của họ có thật đến đâu.
Ở cửa hàng Shop Ong Dú, mật lấy từ trại ở Trảng Bàng, Tây Ninh và được bán như một thực phẩm, không kèm lời hứa sức khỏe. Mua cho người lớn tuổi thì có thể chọn hũ 100ml giá 290.000đ, đủ dùng lâu mà vẫn dễ cầm.
Nếu mua làm quà cho ông bà ở xa, nên gọi điện dặn kỹ cách cất và những dấu hiệu cần ngừng dùng. Một cuộc gọi ngắn đáng giá hơn mọi lời chúc trong thiệp.
Checklist trước khi mua cho người thân
Biết rõ người dùng là ai. Trẻ dưới 1 tuổi thì dừng ở đây, không mua mật cho bé.
Đã hỏi bác sĩ nếu có bệnh nền. Tiểu đường, bệnh dạ dày, đang dùng thuốc dài ngày đều nên hỏi trước.
Nơi bán nói rõ trại, lô, ngày lấy. Mua cho người nhạy cảm thì đừng chọn hũ không rõ nguồn.
Người bán không hứa chữa bệnh. Hứa chữa bệnh là lý do đủ để đi tìm chỗ khác.
Đã chọn cỡ hũ nhỏ. Hũ 100ml hoặc 200ml giúp mật luôn tươi với người dùng ít.
Đã hỏi mật tươi hay hạ nước. Nhà không tiện để mát thì chọn loại ít lo lên men.
Nắp hũ dễ mở, đậy kín. Phù hợp với tay người già và an toàn với trẻ.
Đã có chỗ cất mát, xa tầm tay trẻ. Chuẩn bị chỗ cất trước khi hàng về.
Đã dặn người lớn khác trong nhà. Ông bà, người giúp việc cần biết luật về trẻ dưới 1 tuổi.
Đã dặn dấu hiệu nên ngừng dùng. Bọt nổi, mùi men, vị chua gắt thì ngừng.
Đã hỏi rõ chính sách đổi trả. Hũ lên men hay rò rỉ khi vừa nhận thì xử lý thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì được dùng mật ong dú?
Khuyến cáo chung là trẻ dưới 1 tuổi không dùng mật ong, mọi loại mật. Từ 1 tuổi trở lên, nên hỏi bác sĩ nhi về cách dùng phù hợp với từng bé.
Mật ong dú có lành hơn mật ong thường cho trẻ sơ sinh không?
Không. Mật ong dú cũng là mật ong và không được dùng cho trẻ dưới 1 tuổi. Lời đồn mật ong dú hiền hơn là không có cơ sở.
Người tiểu đường có dùng được mật ong dú không?
Mật ong dú vẫn chứa đường. Người tiểu đường nên hỏi bác sĩ điều trị trước khi dùng, không tự dùng theo lời quảng cáo.
Mua mật ong dú biếu ông bà nên chọn cỡ nào?
Hũ 100ml hoặc 200ml thường hợp hơn: nhẹ, dễ cầm, dùng hết khi mật còn tươi. Nhớ dặn cách cất và dấu hiệu nên ngừng dùng.
Trẻ ho có nên cho uống mật ong dú?
Trẻ đang ho, sốt nên được đưa đi khám. Việc có dùng mật hay không, dùng thế nào, cần hỏi bác sĩ, nhất là với trẻ nhỏ.
Cất mật ong dú ở nhà có trẻ nhỏ thế nào?
Cất ở ngăn mát hoặc chỗ cao, trẻ không với tới. Dặn mọi người lớn trong nhà không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật, kể cả chấm đầu lưỡi.
