Nhãn mật ong dú cần những gì để yên tâm mua? Tối thiểu nên có: tên sản phẩm, tên và địa chỉ nơi làm ra, dung tích, ngày lấy mật hoặc ngày đóng hũ, hạn dùng, số lô và hướng dẫn bảo quản. Có đủ những dòng này thì mình biết hũ mật từ đâu ra, đã bao lâu và phải cất thế nào.
Thử đứng ở một quầy nông sản, cầm lên hai hũ mật cùng tên “mật ong dú”. Một hũ nhãn in đẹp, ghi “nguyên chất, thiên nhiên, tốt cho sức khỏe”. Hũ kia nhãn đơn giản nhưng có địa chỉ trại, số lô và ngày lấy. Hũ thứ hai cho mình nhiều thông tin thật hơn, dù trông không bắt mắt bằng.
Bài này đi qua từng dòng trên nhãn: dòng nào bắt buộc nên có, dòng nào chỉ là lời quảng cáo, và khi thiếu thì hỏi gì.
Những dòng nên có trên nhãn mật ong dú
Tên sản phẩm rõ ràng. Ghi rõ là mật ong dú (hoặc tên gọi địa phương như mật ong vú), không chỉ ghi “mật ong” chung chung.
Tên nơi sản xuất hoặc đóng gói. Tên trại, hộ kinh doanh hay công ty chịu trách nhiệm về hũ mật.
Địa chỉ cụ thể. Có xã, tỉnh. Địa chỉ càng cụ thể càng dễ kiểm.
Dung tích hoặc khối lượng. Ghi số ml hoặc gam để so giá cho đúng.
Ngày lấy mật hoặc ngày đóng hũ. Với mật ong dú, dòng này rất quan trọng vì mật đổi theo thời gian.
Hạn dùng. Cho biết người làm ra mật dự kiến mật giữ được bao lâu khi cất đúng cách.
Số lô. Giúp truy lại đúng mẻ mật nếu có vấn đề, và đối chiếu với phiếu kiểm nghiệm.
Hướng dẫn bảo quản. Mật ong dú cần dặn: để mát, đậy kín, tránh nắng. Nhãn không dặn gì là thiếu sót.
Thành phần. Mật ong dú thì chỉ có mật. Thấy thêm chữ khác là phải hỏi.
Thông tin liên hệ. Số điện thoại hoặc trang liên hệ để hỏi khi cần.
Lưu ý cho trẻ nhỏ. Nơi làm cẩn thận thường ghi trẻ dưới 1 tuổi không dùng mật.
Dòng nào chỉ là lời quảng cáo?
Những chữ như “nguyên chất”, “thiên nhiên”, “trăm phần trăm”, “thượng hạng” không có cách nào kiểm được từ phía người mua. Chúng không sai, nhưng cũng không chứng minh gì. Một hũ mật pha cũng có thể in đúng những chữ đó.
Những câu như “tốt cho dạ dày”, “trị ho”, “hỗ trợ tiểu đường” là điều nên tránh trên nhãn thực phẩm. Mật ong dú là thực phẩm, không phải thuốc. Nhãn hứa hẹn về bệnh là dấu hiệu người bán đang đi quá xa, và mình nên cẩn trọng với cả phần còn lại.
Hình ảnh cũng vậy. Nhãn in hình bánh tổ lục giác vàng óng là hình của ong mật, không phải ong dú. Ong dú cất mật trong bình sáp tròn nhỏ. Hình sai không nói mật giả, nhưng cho thấy người làm nhãn chưa để ý tới sản phẩm của mình.
Khi đọc nhãn, hãy tách ra hai phần: phần thông tin kiểm được (địa chỉ, lô, ngày, dung tích) và phần lời khen. Chỉ phần đầu mới giúp mình quyết định.
Thiếu dòng nào thì hỏi lại thế nào?
Thiếu ngày lấy mật. Hỏi: “Lô này lấy khoảng ngày nào?” Người bán thật trả lời được ngay.
Thiếu địa chỉ trại. Hỏi tên trại, xã, tỉnh. Có thể xin thêm ảnh tổ chụp mới.
Thiếu số lô. Hỏi lô này có mã riêng không, sau mua lại có biết là cùng lô không.
Thiếu hạn dùng. Hỏi nên dùng trong bao lâu khi chưa mở và khi đã mở.
Thiếu hướng dẫn bảo quản. Hỏi có cần để mát không. Câu trả lời cho thấy người bán hiểu mật ong dú tới đâu.
Không ghi mật tươi hay hạ nước. Hỏi rõ để chọn đúng loại và cất cho đúng.
Không ghi loài ong. Hỏi tên gọi loài ong, để lần sau mua đúng vị.
Nhãn dán đè nhãn cũ. Hỏi vì sao. Có thể chỉ là đổi mẫu nhãn, nhưng nên biết.
Nhãn viết tay. Nhiều hộ nuôi nhỏ viết tay vẫn ghi đủ ngày, địa chỉ. Viết tay không xấu, thiếu thông tin mới đáng lo.
Không có nhãn gì. Hỏi người bán ghi giúp ngày lấy và nguồn vào hóa đơn hoặc tin nhắn, để có chứng từ.
Có nhãn nhưng thông tin mờ. Chụp lại, hỏi người bán gửi thông tin bằng tin nhắn.
Hũ mật không nhãn, mua của người nuôi quen thì sao?
Ở quê, rất nhiều người mua mật ong dú của hàng xóm nuôi ong, đựng trong hũ không nhãn. Chuyện đó hoàn toàn bình thường. Lúc này “nhãn” chính là lời người nuôi: lấy hôm nào, tổ nào, đã lọc chưa. Hỏi đủ mấy câu đó là được.
Cái khó là khi mật không nhãn được bán lại qua nhiều tay. Người bán cuối cùng không biết mật lấy ngày nào, ở đâu. Với những hũ như vậy, mình nên hỏi kỹ hơn hoặc thôi không mua.
Một mẹo đơn giản: mua về tự dán một mẩu giấy ghi ngày mua, nguồn mua, ngày mở nắp. Vài tháng sau nhìn lại là biết hũ nào nên dùng trước.
Ở cửa hàng Shop Ong Dú, mật lấy từ Trại Ong Quý – Aron Bee ở Trảng Bàng, Tây Ninh. Khi nhận hũ, người mua cứ đối chiếu thông tin trên hũ với đơn hàng, thấy dòng nào chưa rõ thì hỏi lại.
Những điểm nhỏ trên hũ người mua hay bỏ qua
Màng seal dưới nắp. Hũ có màng seal còn nguyên cho biết chưa bị mở ra.
Băng keo quanh nắp. Thường dùng khi gửi xa. Băng keo bị rách, dán lại là chỗ nên hỏi.
Mức mật trong hũ. Mức mật thấp bất thường so với dung tích ghi là điều nên báo.
Vết rỉ quanh cổ hũ. Có thể do lật nghiêng khi vận chuyển. Lau sạch, xem nắp có kín không.
Bọt trên mặt. Một ít bọt nhỏ do rung lắc là thường. Bọt dày, mùi men rõ thì chụp lại.
Cặn đáy hũ. Mật lọc kỹ ít cặn. Có cặn sáp nhỏ không hẳn xấu, nhưng nên hỏi.
Nắp phồng. Dấu hiệu có khí sinh ra bên trong do lên men. Không nên mở ngay, báo người bán.
Nhãn bị nhòe vì mật dính. Hũ bị rỉ từ trước khi dán nhãn hoặc trên đường đi.
Mã lô trên hũ và trên phiếu. Nếu có phiếu kiểm nghiệm kèm theo, so mã lô cho khớp.
Ngày trên hũ và ngày đặt hàng. Ngày đóng quá xa ngày mình nhận thì hỏi đã cất thế nào.
Chất liệu hũ. Thủy tinh hay nhựa thực phẩm. Nhựa mỏng mềm không hợp để cất lâu.
Câu hỏi thường gặp
Mật ong dú không có nhãn có nên mua không?
Mua được nếu mua thẳng từ người nuôi và họ nói rõ ngày lấy, nơi đặt tổ. Mật không nhãn qua nhiều tay buôn thì khó kiểm, nên hỏi kỹ hoặc chọn nơi khác.
Hạn dùng trên nhãn mật ong dú có đáng tin không?
Hạn dùng là dự kiến của nơi làm ra mật khi cất đúng cách. Mật ong dú mở nắp rồi thì nên tính theo thực tế: mùi, bọt, vị.
Số lô trên hũ mật dùng để làm gì?
Số lô giúp truy đúng mẻ mật khi có vấn đề và đối chiếu với phiếu kiểm nghiệm. Mua lại cùng lô thì vị thường giống lần trước.
Nhãn ghi nguyên chất có đủ để tin không?
Chưa đủ. Chữ nguyên chất không kiểm được từ phía người mua. Nên xem các dòng kiểm được như địa chỉ, ngày lấy, số lô.
Nhãn mật ong có hình bánh tổ lục giác là sao?
Đó là hình tổ ong mật, không phải ong dú. Ong dú cất mật trong bình sáp tròn nhỏ; hình sai cho thấy nhãn làm chưa kỹ, nên hỏi thêm về nguồn mật.
Có nên tự ghi chú lên hũ mật sau khi mua?
Nên. Ghi ngày mua, nguồn mua và ngày mở nắp giúp biết hũ nào nên dùng trước và khi nào cần để ý mùi vị.
