Khi tặng mật ong dú cho đối tác nước ngoài, phần quan trọng nhất là lời giới thiệu: đây là mật của loài ong nhỏ không ngòi, vị chua nhẹ là đặc trưng chứ không phải mật hỏng, và mật đến từ một vùng quê cụ thể của Việt Nam. Thiếu lời giới thiệu, món quà quý dễ bị nhìn như một hũ mật ong bình thường.
Với người nước ngoài, "honey" gần như luôn là mật của ong mật Apis: đặc, ngọt, có khi kết tinh. Loài ong không ngòi thì nhiều người chưa nghe tới bao giờ. Đó vừa là cái khó, vừa là cơ hội: một món quà có câu chuyện mà đối tác chưa từng nghe.
Kể câu chuyện ong không ngòi trong ba câu
Không cần bài giảng sinh học. Đối tác cần ba ý, nói gọn trong ba câu. Một: mật này do một loài ong rất nhỏ, không có ngòi đốt, sống ở vùng nhiệt đới. Hai: chúng cất mật trong những bình sáp tròn nhỏ chứ không trong bánh tổ lục giác, mỗi tổ cho rất ít. Ba: vì vậy mật loãng, hơi chua, vị như trái cây — một hương vị rất riêng.
Bằng tiếng Anh, có thể viết trên thiệp như sau: "This is stingless bee honey from Vietnam. These tiny bees store honey in small wax pots, and each hive gives only a little. It is naturally runny and slightly tangy." Bốn câu, ai đọc cũng hiểu.
Thêm tên vùng để món quà có địa chỉ. Mật của cửa hàng Shop Ong Dú lấy từ Trại Ong Quý – Aron Bee ở Trảng Bàng, Tây Ninh, một vùng quê phía tây bắc TP.HCM. Đối tác từng đến Sài Gòn sẽ thích nghe điều đó.
Cuối cùng là một câu về cách dùng: "Keep it in the fridge after opening." Câu này quan trọng không kém câu chuyện. Đối tác mang về để trên kệ bếp vài tuần, mật lên men, ấn tượng tốt biến mất.
Những câu nên tránh khi giới thiệu
"Mật này chữa được..." Không nói công dụng chữa bệnh, kể cả bằng tiếng Anh; vừa sai, vừa làm đối tác ngại.
"Thần dược", "miracle". Từ phóng đại làm món quà nghe như quảng cáo.
"Organic", "100% pure" khi không có chứng nhận. Đối tác nước ngoài hiểu các chữ này rất nghiêm; chỉ dùng khi có giấy tờ thật.
So sánh chê mật ong của nước họ. Quà là để kết nối, không phải để hơn thua.
Nói giá tiền. Kể mật hiếm, ít là đủ; nhắc tiền là thất lễ.
Hứa "không bao giờ hỏng". Mật ong dú nhiều nước, cần cất tủ lạnh sau khi mở.
Gọi chung là "Vietnamese honey". Mất đi điểm đặc biệt; nói rõ "stingless bee honey".
Dùng thuật ngữ khó hiểu. Tên khoa học có thể thêm, nhưng phải đi kèm lời giải thích.
Kể quá dài khi trao. Lời giới thiệu chi tiết đã có trên thiệp; lúc trao chỉ cần một câu.
Ép đối tác nếm ngay. Nhiều nền văn hoá không mở quà trước mặt người tặng.
Bỏ qua câu về trẻ nhỏ. Thêm "not for infants under 1 year" — quy tắc này người nhận ở đâu cũng quen.
Chọn hộp và cỡ hũ cho quà đối tác
Đối tác nước ngoài thường đánh giá quà qua sự chỉn chu hơn qua kích thước. Một hũ 200ml đặt trong hộp gỗ hoặc hộp giấy cứng màu trung tính, có khay giữ hũ, nhìn trang trọng hơn hẳn một hũ to bọc giấy kiếng. Hũ 500ml chỉ nên dành cho đối tác đã quen và thích mật ong dú.
Nếu đối tác sẽ mang quà lên máy bay về nước, đổi cách nghĩ: chọn hũ nhỏ, hộp gọn, nhẹ, dễ xếp vào vali. Một hộp quá to quá nặng có khi khiến khách khó xử vì hành lý đã đủ cân. Nên nói với khách rằng hũ mật nên để trong hành lý ký gửi và họ cần xem quy định nhập thực phẩm của nước mình.
Màu sắc hộp cũng có ý nghĩa với một số nền văn hoá. Màu đỏ hợp với khách Á Đông dịp Tết, nhưng với khách phương Tây, tông gỗ mộc, trắng, xanh lá nhã nhặn lại an toàn hơn. Khi không chắc, chọn màu trung tính.
Giá niêm yết ở cửa hàng: hũ 100ml 290.000đ, 200ml 580.000đ, 500ml 1.450.000đ. Với đơn quà đối tác số lượng nhiều, hỏi cửa hàng trước về khả năng cung ứng cùng một đợt mật để các hũ cùng màu, và hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi đặt.
Nghi thức trao quà cho đối tác nước ngoài
Trao bằng hai tay với khách Á Đông. Nhật, Hàn, Trung đều coi trọng cử chỉ này.
Trao vào cuối buổi gặp. Tránh trao lúc đầu khiến cuộc họp như có điều kiện.
Nói một câu ngắn khi trao. "A small taste of Vietnam, from a farm near Saigon."
Không cần mở trước mặt. Để khách mở lúc riêng tư nếu văn hoá họ như vậy.
Kiểm tra quy định quà tặng của công ty đối tác. Một số công ty giới hạn giá trị quà nhân viên được nhận; chọn cỡ vừa phải.
Chuẩn bị túi xách tay. Khách đi công tác cần mang quà theo dễ dàng.
Gửi kèm danh thiếp. Đối tác nhận nhiều quà, cần biết hũ mật của ai.
Không tặng khi đang đàm phán căng. Quà dễ bị hiểu thành gây áp lực.
Hỏi trước về kiêng kỵ ăn uống. Người ăn chay nghiêm ngặt có thể không dùng sản phẩm từ ong.
Gửi email cảm ơn sau buổi gặp. Nhắc lại cách bảo quản mật một lần nữa.
Ghi lại ai đã nhận quà gì. Năm sau tặng món khác, không lặp lại.
Checklist trước khi đặt quà đối tác nước ngoài
Thiệp song ngữ đã soạn? Tiếng Việt và tiếng Anh hoặc tiếng của đối tác.
Câu giới thiệu ong không ngòi? Ba câu ngắn, không phóng đại.
Câu bảo quản và trẻ nhỏ? Cất tủ lạnh sau khi mở, không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi.
Cỡ hũ hợp với việc mang lên máy bay? Khách bay về thì chọn hũ nhỏ, hộp gọn.
Hộp màu trung tính? An toàn với mọi nền văn hoá.
Hũ còn niêm phong, nắp kín? Kiểm từng hũ khi nhận hàng.
Ngày giao kịp lịch gặp? Đặt sớm, chừa thời gian cho in thiệp.
Phí ship đã tính? Phí tính theo tỉnh, hiện ở bước thanh toán.
Hỏi rõ chính sách đổi trả. Đặc biệt với đơn nhiều hộp.
Người phụ trách giữ quà ở nơi mát? Không để quà trong xe nhiều ngày trước buổi gặp.
Danh sách người nhận và chức danh? Ghi đúng tên, đúng chính tả trên thiệp.
Câu hỏi thường gặp
Mật ong dú tiếng Anh gọi là gì?
Thường gọi là "stingless bee honey", tức mật của ong không ngòi. Có thể thêm tên khoa học của nhóm ong này trên thiệp, nhưng nên kèm lời giải thích dễ hiểu.
Đối tác nước ngoài có thích vị chua của mật ong dú không?
Tuỳ người. Nhiều người thấy lạ và thú vị nếu được báo trước; người không được báo có thể tưởng mật hỏng. Vì vậy câu giới thiệu vị chua trên thiệp là bắt buộc.
Có nên in logo công ty lên hộp quà mật ong cho đối tác?
Có thể in nhỏ trên hộp hoặc thiệp, không in lên hũ. Quà đối tác nên thiên về ý nghĩa hơn quảng bá, logo quá to làm món quà giống hàng khuyến mãi.
Đối tác mang mật ong dú về nước có bị giữ ở hải quan không?
Có thể, tuỳ quy định nhập thực phẩm của từng nước; một số nơi rất chặt với sản phẩm từ ong. Nên nhắc đối tác kiểm quy định nước mình và khai báo khi nhập cảnh.
Tặng một hũ hay một bộ nhiều hũ cho đối tác?
Một hũ 200ml trong hộp đẹp thường đủ trang trọng. Bộ nhiều hũ chỉ hợp khi đối tác ở trong nước hoặc đã biết và thích mật ong dú.
