Giá phấn, keo, sáp ong dú cao hay thấp chủ yếu do năm thứ: mỗi hộp lấy được rất ít, công tách bằng tay, mức độ làm sạch, chi phí cất lạnh và đóng gói, và việc nguồn có rõ ràng hay không. Không có một mức giá chung cho cả nước. Muốn so giá thì phải so cùng loại, cùng độ sạch, cùng cách giao.
Bà con hay hỏi một câu rất thật: “Sao cùng là phấn ong dú mà chỗ này gấp đôi chỗ kia?”. Bài này không đưa con số thị trường, vì con số đó trôi theo mùa và theo từng nơi. Bài chỉ ra những thứ thật sự làm giá chênh, để mình nhìn một mức giá là đoán được người bán đã bỏ công vào đâu, hay đã bớt xén ở đâu.
Gốc của giá: một hộp ong dú cho được bao nhiêu
Ong dú là ong nhỏ, đàn nhỏ. Một hộp cho mật đã ít so với ong mật, phấn và keo còn ít hơn nữa. Phấn là thức ăn nuôi ong non, lấy nhiều thì đàn chậm lớn. Keo là vật liệu giữ tổ kín, cạo nhiều thì đàn phải bỏ công làm lại. Người nuôi có tâm chỉ lấy phần dư, ở những đàn mạnh.
Sáp thì đến từ bình mật, bình phấn rỗng sau khi lấy. Gom nhiều đợt mới được một khối. Mỗi lần lấy mật, phần sáp thu được chỉ là một nắm nhỏ.
Vì nguồn ít như vậy, giá mỗi đơn vị phấn, keo, sáp ong dú thường cao hơn hẳn món tương tự của ong mật. Không phải do người bán làm giá, mà do mỗi hộp nhỏ, phải gom nhiều hộp, nhiều lần mới có hàng.
Ngược lại, khi thấy một nơi bán rẻ bất thường mà lượng lại dồi dào, mình nên tự hỏi: họ lấy từ bao nhiêu đàn, có lấy quá tay không, có trộn hàng của ong khác không. Rẻ chưa chắc là giả, nhưng rẻ mà nhiều thì nên hỏi kỹ.
Những yếu tố làm giá cao hơn
Tách tay từng bình phấn. Mỗi bình nhỏ, phải nạo ruột, gạt vỏ sáp. Làm kỹ thì chậm.
Làm sạch keo. Nhặt gỗ vụn, xác ong, đất cát ra khỏi keo là việc ngồi cả buổi.
Lọc sáp nhiều lần. Mỗi lần lọc hao một ít sáp, tốn củi, tốn công, nên sáp sáng sạch thì đắt hơn.
Cất lạnh liên tục. Phấn ong dú phải ngăn mát, ngăn đá từ lúc lấy tới lúc giao. Tủ, điện đều là chi phí.
Đóng gói giữ lạnh khi gửi. Thùng xốp, túi đá, túi giữ nhiệt làm đơn hàng nặng và đắt hơn.
Hũ đựng tốt. Hũ thuỷ tinh nắp kín đắt hơn túi nilon, nhưng giữ hàng tốt hơn hẳn.
Hàng theo đợt, theo mùa. Mùa hoa ít, ít phấn, ít keo, giá thường nhích lên.
Nguồn có tên, có trại. Người bán dám nói trại nào, ai nuôi, thường phải giữ chất lượng đều, mà giữ đều thì tốn.
Lô nhỏ. Bán hũ nhỏ thì công đóng gói tính trên mỗi hũ cao hơn bán ký.
Vùng nuôi xa. Trại xa đường lớn, gửi hàng tốn hơn.
Có kiểm nghiệm. Nơi gửi mẫu đi kiểm nghiệm thì có chi phí, và họ thường tính vào giá.
Những lý do làm giá thấp hơn mà mình nên biết
Hàng thô chưa làm sạch. Giá thấp vì mình đang mua cả sáp, vụn, đất. Tính lại thì chưa chắc rẻ.
Phấn không cất lạnh. Không tốn tiền tủ, nhưng phấn lên men quá, dễ mốc.
Gói túi nilon buộc thun. Rẻ bao bì nhưng dễ đổ, dễ hỏng trên đường.
Lấy quá tay. Vắt kiệt đàn để có nhiều hàng. Giá rẻ hôm nay, đàn yếu ngày mai.
Trộn hàng khác. Phấn ong mật trộn vào phấn ong dú, sáp khác trộn vào sáp ong dú. Khó phát hiện bằng mắt.
Hàng tồn lâu. Phấn để lâu chua gắt, keo cứng khô, bán xả cho nhanh.
Người bán không chịu trách nhiệm. Không nói nguồn, không cho đổi trả. Giá rẻ phần nào là vì họ không gánh rủi ro nào cả.
Mua tận trại vào đúng mùa. Đây là lý do rẻ chính đáng: không qua trung gian, không phải gửi xa.
Mua phần lẻ cuối mùa. Trại bán bớt phần dư, hàng vẫn tốt, giá mềm. Hỏi rõ ngày lấy.
Mua cùng mật. Có trại bán kèm khi mình mua mật, không tính công đóng gói riêng.
Tự đến lấy. Bớt phí gửi, bớt đá lạnh. Phí ship tính theo tỉnh, hiện ở bước thanh toán nếu đặt qua cửa hàng.
So giá cho đúng: đừng so quả cam với quả quýt
Cách so giá hay sai nhất là chỉ nhìn số tiền trên mỗi hũ. Hai hũ cùng cỡ, một hũ là phấn nguyên đã cất lạnh, một hũ là phấn trộn mật để ngoài kệ. Hai món đó khác nhau, so giá trực tiếp là so lệch.
Muốn so cho đúng, ghi ra bốn dòng cho mỗi nơi bán: loại gì, thô hay sạch, cất thế nào, giao thế nào. Chỉ khi bốn dòng giống nhau mới so tiền. Nhiều khi nơi đắt hơn một chút lại rẻ hơn, vì mình nhận được hàng dùng hết, không phải bỏ đi phần mốc hay phần vụn.
Cũng nên tính chi phí của mình. Phấn ong dú mua nhiều phải có ngăn đá trống. Không có thì mua hũ nhỏ, mua nhiều lần, dù mỗi lần đắt hơn một chút. Mua nhiều rồi để hỏng là lỗ nặng nhất.
Với mật ong dú, cửa hàng Shop Ong Dú niêm yết rõ: hũ 100ml 290.000đ, hũ 200ml 580.000đ, hũ 500ml 1.450.000đ, lấy từ Trại Ong Quý – Aron Bee ở Trảng Bàng, Tây Ninh. Phấn, keo, sáp không có giá niêm yết thường trực vì ra theo đợt, lượng ít; ai cần thì hỏi trước xem đợt này có không.
Câu hỏi giúp đọc ra giá trước khi trả tiền
Hàng này lấy từ bao nhiêu hộp? Người nuôi thật sẽ trả lời gần đúng, không ngập ngừng.
Lấy đợt nào? Giúp biết hàng mới hay tồn.
Đã làm sạch tới mức nào? Nhặt vụn, lọc mấy lần, có nấu không.
Cất thế nào trước khi giao? Đặc biệt quan trọng với phấn.
Đóng gói ra sao? Có giữ lạnh, có hũ kín không.
Phí gửi tính sao? Tính theo tỉnh, theo cân nặng, có thêm đá lạnh không.
Có trộn gì không? Hàng nguyên và hàng trộn phải tách giá rõ.
Có kiểm nghiệm gì không? Không bắt buộc với người mua lẻ, nhưng nếu có thì xin xem.
Hàng lỗi xử lý thế nào? Hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi đặt.
Có bán hũ nhỏ không? Thử trước rồi mới mua lớn.
Người bán có nói về công dụng chữa bệnh không? Có thì giá đó đang trả cho lời quảng cáo, không phải cho hàng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao phấn ong dú đắt hơn phấn hoa ong mật?
Vì phấn ong dú phải mở tổ, tách tay từng bình nhỏ, mỗi đàn cho rất ít, lại phải cất lạnh. Phấn ong mật thu bằng lưới ở cửa tổ, lượng nhiều, sấy khô cất dễ. Cách lấy và cách cất khác nhau làm giá khác nhau.
Keo ong dú rẻ có phải hàng giả không?
Chưa chắc. Keo rẻ có thể vì còn thô, lẫn nhiều sáp và vụn, hoặc mua tận trại. Hỏi rõ độ sạch và nguồn rồi mới kết luận; keo rẻ mà người bán không nói được nguồn thì nên dè chừng.
Mua phấn ong dú số lượng có được giá tốt hơn không?
Tuỳ nơi bán, và đừng mong mức giảm cụ thể nào. Quan trọng hơn là nhà mình có chỗ cất lạnh cho lượng lớn không. Mua nhiều mà không cất kịp thì hỏng, mất nhiều hơn phần được bớt.
Giá sáp ong dú có theo mùa không?
Có ảnh hưởng. Sáp gom từ bình rỗng sau khi lấy mật, mùa lấy mật nhiều thì sáp có nhiều hơn. Mùa ít mật thì sáp cũng khan theo.
Phí ship phấn ong dú có đắt không?
Thường cao hơn gửi mật vì phải giữ lạnh, thêm thùng xốp và đá. Phí phụ thuộc tỉnh nhận và cân nặng; với cửa hàng thì phí ship tính theo tỉnh, hiện ở bước thanh toán.
