Nuôi vài thùng ong dú ở ban công hay sân thượng chỉ cần một giỏ đồ nghề nhỏ: dao mỏng, thìa gạt, găng mỏng, khăn trùm, đèn, một cây xi lanh hút mật, lưới lọc nhỏ và vài hũ thủy tinh. Khoản đáng chi hơn là kệ vững có chống kiến, mái che nắng chiều và khay hứng bên dưới thùng, vì ban công nóng hơn và chật hơn vườn rất nhiều.
Nhiều người ở phố hỏi: "Nhà không có vườn, ban công chừng hai mét vuông, có nuôi ong dú được không, mua những gì?" Có nhiều nhà nuôi được, và nuôi vui. Nhưng ban công có những cái khó riêng mà các bộ đồ nghề làm cho trại vườn không tính tới: nắng tạt lên tường, gió lùa ở tầng cao, gạch nền dễ đọng mật, hàng xóm sát vách. Bài này chọn đồ theo đúng những cái khó đó.
Ban công nuôi ong dú khác vườn ở chỗ nào?
Khác thứ nhất là nhiệt. Ban công hướng tây hứng nắng chiều trực tiếp, tường gạch tích nhiệt và hắt ngược lại. Thùng ong đặt sát tường có thể nóng hơn hẳn thùng đặt dưới tán cây ngoài vườn. Ong dú chịu nóng kém hơn người ta nghĩ, tổ quá nóng thì sáp mềm, mật dễ chảy.
Khác thứ hai là gió. Ở tầng cao, gió lùa mạnh, nhất là mùa mưa bão. Thùng nhẹ đặt trên kệ mỏng có thể bị lật. Ong ra vào cũng khó hơn khi gió thổi thẳng vào cửa tổ.
Khác thứ ba là không gian. Ban công chật, vừa là chỗ phơi đồ, chỗ để cây, lối đi. Đồ nghề phải gọn, có chỗ cất, không để bừa trên sàn. Mật dây ra gạch nền thì kiến tìm tới nhanh, và kiến từ ban công có thể bò vào nhà.
Khác thứ tư là người xung quanh. Hàng xóm có thể lo ong bay sang, dù ong dú không chích. Chung cư có ban quản lý và nội quy. Những chuyện này không giải quyết bằng đồ nghề, nhưng ảnh hưởng tới cách mình chọn chỗ đặt và loại kệ.
Hiểu bốn chỗ khác này, người ở phố sẽ thấy: tiền nên dồn cho chỗ đặt thùng, còn đồ nghề thì càng gọn càng tốt.
Bộ đồ nghề gọn cho vài thùng ở ban công
Giỏ hoặc hộp có quai. Đựng toàn bộ đồ nghề, cất trong nhà, lúc cần mới mang ra.
Dao mỏng lưỡi inox. Một con là đủ, để riêng cho việc ong.
Thìa gạt dẹt. Mở nắp thùng dính keo mà không giật.
Găng mỏng. Vài đôi dùng một lần cũng được, gọn hơn găng vải.
Khăn trùm tóc. Ong chui tóc là chuyện phiền nhất, nhất là khi đứng sát tường không có chỗ lùi.
Đèn đeo đầu nhỏ. Ban công buổi sáng sớm hay buổi tối thiếu sáng.
Xi lanh hút mật cỡ lớn. Với vài thùng, xi lanh là đủ, không cần bơm hay máy.
Rây inox mịn. Một cái rây cỡ vừa thay cho bộ lưới hai tầng.
Vài hũ thủy tinh nhỏ có nắp kín. Lượng mật mỗi lần lấy ở ban công thường ít, hũ nhỏ là vừa.
Khăn giấy và khăn ẩm. Lau mật dây ra thùng, ra gạch ngay lập tức.
Túi rác nhỏ có khóa kéo. Bỏ mảnh sáp, khăn giấy dính mật, không để thùng rác hở ở ban công.
Sổ hoặc ghi chú điện thoại. Ghi ngày mở tổ, ngày lấy mật, những lần thấy kiến.
Kệ, đồ che chắn và chống kiến cho ban công
Kệ chân vững, nặng vừa đủ. Kệ quá nhẹ dễ đổ khi gió lớn. Có thể cố định vào lan can hoặc tường nếu được phép.
Kê cao khỏi sàn. Tránh nước lau sàn, nước mưa hắt và kiến bò từ sàn.
Cốc chống kiến ở mỗi chân kệ. Ban công gạch phẳng, kiến đi nhanh. Chọn cốc có vành che.
Không để kệ chạm tường, chạm cây. Chừa khe nhỏ để kiến không có lối tắt.
Mái che nắng chiều. Tấm che nhỏ trên nóc thùng, hoặc đặt thùng ở góc có bóng râm buổi chiều.
Tấm cách nhiệt sau lưng thùng. Nếu thùng phải đặt gần tường hứng nắng, một tấm cách nhiệt giúp bớt hơi nóng hắt lại.
Khay hứng dưới thùng. Hứng mật rỉ, xác ong, keo rơi, giữ sạch sàn ban công.
Dây buộc chống lật. Buộc thùng vào kệ, kệ vào lan can trong mùa gió bão.
Cửa tổ quay ra ngoài trời. Không quay vào cửa phòng hay lối đi, ong ra vào không bay qua người.
Lưới cửa phòng. Ong lạc vào nhà ít khi xảy ra, nhưng có lưới thì yên tâm hơn.
Hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi đặt. Kệ, mái che mua online có khi không vừa ban công, nên đo kỹ và hỏi trước.
Hàng xóm và ban quản lý: chuẩn bị trước khi mua sắm
Ở nhà phố hay chung cư, chuyện nên làm đầu tiên không phải là mua đồ mà là hỏi. Chung cư thường có nội quy về đồ đặt ở ban công, về vật nuôi, về những thứ có thể rơi xuống dưới. Hỏi ban quản lý trước giúp tránh chuyện mua thùng, mua kệ xong lại phải dọn đi.
Với hàng xóm, nhiều người nghe chữ "ong" là lo. Nói rõ đây là ong dú, ong không ngòi, không chích, nuôi vài thùng nhỏ, có thể giúp họ yên tâm hơn. Một số nhà còn mời hàng xóm nếm mật, cho xem cửa tổ. Hàng xóm hiểu thì việc nuôi lâu dài dễ hơn nhiều.
Chọn đồ cũng nên nghĩ tới người xung quanh. Khay hứng giúp không rơi vãi xuống ban công dưới. Dây buộc giúp thùng không rơi trong gió lớn. Cửa tổ quay ra ngoài trời, không hướng sang ban công nhà bên.
Khi đặt tổ giống, nên nói với người bán rằng mình nuôi ở ban công, tầng mấy, hướng nào. Người bán có kinh nghiệm sẽ góp ý về chỗ đặt và loài ong. Tổ ong dú giống ở cửa hàng Shop Ong Dú lấy từ Trại Ong Quý – Aron Bee ở Trảng Bàng, Tây Ninh, niêm yết 2.900.000đ một tổ; cứ hỏi thẳng người bán chuyện nuôi ở ban công trước khi đặt.
Lỗi hay gặp khi sắm đồ nuôi ong dú ở nhà phố
Mua thùng to như ở vườn. Ban công chật, thùng to vướng lối đi và nặng khó di chuyển.
Mua cả bộ đồ nghề trại vườn. Bơm, máy, thau lớn không có chỗ cất.
Đặt thùng sát tường hướng tây. Nắng chiều hắt nóng, tổ yếu dần mà không rõ lý do.
Đặt thùng trực tiếp trên sàn. Kiến lên dễ, nước lau sàn tạt vào thùng.
Quên khay hứng. Mật rỉ, keo rơi bám gạch, kiến kéo về.
Dùng thuốc diệt kiến ở ban công. Ong đi qua cũng dính. Chặn bằng cốc nước, vòng chắn.
Treo đồ phơi ngay trước cửa tổ. Cản đường bay, ong bu vào quần áo.
Không buộc thùng mùa gió. Một trận gió lớn là thùng lật.
Lấy mật ngay trên ban công gió lộng. Bụi và côn trùng bay vào mật. Mang khay vào trong nhà để lọc.
Không hỏi ban quản lý. Bị yêu cầu dọn đi sau khi đã mua sắm đủ thứ.
Mua nhiều thùng ngay từ đầu. Nên bắt đầu ít, xem ban công chịu được bao nhiêu rồi mới tăng.
Câu hỏi thường gặp
Nuôi ong dú ở chung cư có ảnh hưởng hàng xóm không?
Ong dú không chích nên ít gây nguy hiểm, nhưng hàng xóm vẫn có thể lo. Nên hỏi nội quy chung cư, nói chuyện trước với hàng xóm, đặt cửa tổ quay ra ngoài trời và giữ ban công sạch mật.
Ban công tầng cao có nuôi được ong dú không?
Nhiều nơi nuôi được nếu có hoa quanh khu vực, thùng được che nắng, buộc chắc chống gió. Nên hỏi người bán tổ giống về điều kiện cụ thể của nhà mình trước khi mua.
Một ban công nhỏ nên đặt mấy thùng?
Người mới nên bắt đầu với một hai thùng. Khi đã quen và thấy ong đủ hoa để kiếm ăn, mới cân nhắc thêm.
Nuôi ở ban công có cần máy hút mật không?
Không cần. Lượng mật ở vài thùng ban công thường ít, một cây xi lanh lớn và rây inox là đủ, lại dễ rửa trong bồn bếp.
Ong dú có bay vào nhà không?
Ong dú thường đi theo đường bay quen từ cửa tổ ra ngoài. Đôi khi có con lạc vào, thường tự bay ra theo ánh sáng. Lưới cửa giúp yên tâm hơn.
Mua mật ong dú ăn trước trong lúc chờ tổ ban công cho mật được không?
Được. Tổ mới cần thời gian ổn định trước khi có mật dư. Trong lúc chờ có thể mua một hũ nhỏ, như hũ 100ml giá 290.000đ ở cửa hàng Shop Ong Dú, để quen vị mật ong dú.
