Máy hút mật ong dú bằng điện có nên mua không? Chỉ nên mua khi trại đã có khá nhiều thùng, lấy mật theo đợt cho cả dãy và có bán mật đều đặn. Người nuôi vài thùng dùng bơm hút tay hoặc xi lanh vẫn sạch, rẻ, ít hỏng vặt, mà thời gian lấy mật cũng không chênh bao nhiêu.
Hãy hình dung một buổi lấy mật ở trại vài chục thùng: bắt đầu từ lúc nắng chưa lên, tới gần trưa mới xong một nửa dãy, cổ tay mỏi, mật bắt đầu dây ra tay, ong bu quanh vì mùi mật. Đó là lúc người ta nghĩ tới cái máy. Bài này giúp bà con tính xem cái máy ấy có thật sự giải quyết vấn đề của mình, hay chỉ thêm một món phải rửa.
Máy hút mật ong dú làm việc thế nào?
Phần lớn máy hút mật dùng cho ong dú là một bơm hút chân không nhỏ chạy điện, nối với một bình chứa có nắp kín. Từ nắp bình có một ống dẫn ra, đầu ống là mũi hút. Khi bơm chạy, không khí trong bình bị rút ra, mật ở đầu mũi hút bị kéo theo ống chảy vào bình. Mật dừng ở bình chứa, bơm chỉ hút không khí.
Thiết kế tốt thường có thêm một bình bẫy nhỏ giữa bình chứa và bơm. Lỡ hút quá đầy, mật tràn vào bình bẫy chứ không vào bơm. Thiếu bình bẫy, chỉ cần một lần sơ ý là mật chui vào thân bơm, rửa rất khổ, có khi hỏng luôn bơm.
Một số máy rẻ lại cho mật đi thẳng qua bơm rồi mới ra bình. Loại này hút nhanh nhưng phần trong bơm là chỗ rửa không tới. Mật ong dú nhiều nước, đọng lại vài hôm là lên men, sinh mùi chua lạ. Người mua nên hỏi thẳng câu: mật có đi qua bơm không.
Máy hút cũng không chọn bình giúp mình. Mũi hút vẫn phải đưa vào đúng bình mật, tránh bình phấn và ổ trứng. Máy chỉ làm nhanh phần kéo mật, còn con mắt và bàn tay người lấy mật vẫn quyết định mật sạch hay bẩn.
Khi nào máy hút điện đáng tiền?
Số thùng đủ nhiều. Khi lấy mật bằng tay mất cả buổi mà vẫn chưa xong, máy bắt đầu có ý nghĩa.
Lấy mật theo đợt. Trại lấy mật cùng lúc cho cả dãy thì máy chạy liên tục, đỡ công tháo rửa nhiều lần.
Có bán mật đều đặn. Mật lấy ra đi thẳng vào sơ chế, đóng hũ. Lấy cho nhà ăn thì không cần máy.
Có nguồn điện ở trại. Thùng đặt xa nhà, không có điện thì phải tính thêm ắc quy hoặc dây kéo, phức tạp hơn.
Có người phụ. Một người cầm mũi hút, một người canh bình chứa và ong, làm nhanh và gọn hơn.
Tay người lấy mật đã quen. Dùng thạo bơm tay rồi lên máy thì mới tận dụng được tốc độ của máy.
Có chỗ rửa máy đàng hoàng. Cần bồn rửa, nước nóng và chỗ phơi khô ống, bình.
Không đáng khi chỉ có vài thùng. Thời gian rửa máy có khi lâu hơn thời gian hút bằng tay.
Không đáng khi mật chủ yếu để biếu. Lượng mật ít, lấy rải rác, xi lanh tiện hơn.
Không đáng khi chưa có chỗ cất mật. Hút nhanh mà không có hũ, không có tủ mát thì mật dễ lên men trước khi kịp xử lý.
Tính cả tiền phụ tùng. Ống, ron, bộ lọc khí sẽ phải thay. Hỏi giá phụ tùng trước khi mua máy.
Kiểm máy trước khi trả tiền hoặc ngay khi nhận
Mật có đi qua bơm không. Hỏi và nhìn sơ đồ ống. Ưu tiên loại mật chỉ dừng ở bình chứa.
Có bình bẫy hoặc van chống tràn không. Đây là thứ bảo vệ bơm khi lỡ hút đầy.
Bình chứa bằng gì. Thủy tinh, inox hoặc nhựa ghi rõ dùng cho thực phẩm. Miệng bình đủ rộng để rửa.
Ống có trong và tháo được không. Ống tháo ra rửa, phơi được thì mới giữ sạch.
Lực hút chỉnh được không. Hút quá mạnh dễ kéo cả sáp vụn và làm vỡ bình xung quanh.
Tiếng ồn. Bật thử. Máy quá ồn và rung đặt gần thùng làm ong xáo động.
Dây điện và phích cắm. Dây đủ dài, vỏ dày, phích chắc. Trại hay ẩm nên càng phải cẩn thận.
Chạy liên tục được bao lâu. Hỏi người bán máy chạy lâu có nóng không, cần nghỉ không.
Phụ tùng thay thế. Ron, ống, bộ lọc khí có bán riêng không, mua ở đâu.
Phiếu bảo hành và hướng dẫn. Giữ lại hóa đơn, phiếu bảo hành, hướng dẫn tiếng Việt nếu có.
Chạy thử bằng nước sạch. Trước khi dùng cho mật, cho máy hút nước sạch vài lần để kiểm rò rỉ và tráng ống.
Hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi đặt. Máy điện lỗi thường lộ ra trong vài lần dùng đầu, nên biết trước điều kiện đổi.
Vệ sinh và những hỏng hóc hay gặp
Điểm yếu lớn nhất của máy hút không nằm ở bơm mà ở việc rửa. Mật ong dú loãng, nhiều nước, nếu còn sót trong ống hay góc bình thì chỉ qua một hai ngày nóng là bắt đầu sủi bọt, chua lạ. Lần lấy mật sau, mật mới đi qua đúng chỗ đó và nhiễm theo. Người dùng máy nên rửa ngay sau buổi lấy mật, không để qua đêm.
Cách rửa phổ biến là cho máy hút nước ấm sạch qua ống nhiều lần, rồi tháo ống, bình ra rửa riêng, tráng kỹ, phơi cho thật khô. Thật khô là điều kiện quan trọng, vì nước đọng trong ống chính là nước pha vào mẻ mật sau.
Hỏng hóc hay gặp nhất là ron nắp bình mòn hoặc lệch, máy chạy mà hút yếu. Thứ hai là ống bị gập lâu ngày nứt chân, rò khí. Thứ ba là mật lỡ tràn vào bơm do không có bình bẫy. Cả ba lỗi đều rẻ để phòng: có ron dự phòng, cất ống thẳng, và luôn canh mức mật trong bình.
Nếu trại nằm xa, việc mang máy về rửa rồi mang ra lại là cả một chặng. Có trại mua hai bộ ống và mũi hút để thay giữa các đợt, bộ này phơi thì bộ kia dùng. Đó là một khoản tính thêm khi cân nhắc mua máy.
Với nhiều nhà, bơm tay vẫn là món hợp lý nhất cho tới khi trại lớn hẳn. Trong lúc chưa đủ mật để bán, nhà cần mật dùng thì mua một hũ ở cửa hàng Shop Ong Dú cũng nhẹ đầu hơn là ôm cái máy về chờ.
Câu hỏi nên đặt cho người bán máy
Máy này đã có ai dùng cho ong dú chưa? Máy thiết kế cho mật ong thường đặc hơn có thể chỉnh lực hút không hợp với mật loãng.
Đầu hút có nhiều cỡ không? Bình mật ong dú nhỏ, đầu hút to là phá bình.
Công suất và lực hút chỉnh thế nào? Cần chỉnh nhỏ được để không kéo theo sáp vụn.
Bình chứa dung tích bao nhiêu, thay bình được không? Bình đầy giữa chừng mà phải dừng đổ thì mất nhịp.
Có bình bẫy chưa hay phải mua thêm? Nhiều máy bán riêng phần này.
Rửa phần nào bằng nước nóng được? Nhựa không chịu nhiệt rửa nóng sẽ biến dạng.
Ống thay mua ở đâu? Cỡ ống phổ thông thì dễ mua, cỡ riêng thì phụ thuộc người bán.
Bảo hành phần nào, bao lâu? Hỏi riêng bơm, mô tơ, phần nhựa.
Máy có chạy được bằng ắc quy không? Cần khi trại không có điện lưới.
Có hướng dẫn sử dụng kèm theo không? Nhất là phần vệ sinh và thay ron.
Gửi hàng đi tỉnh đóng gói thế nào? Bình thủy tinh dễ vỡ, hỏi cách chèn lót. Phí ship thường tính theo tỉnh và hiện ở bước thanh toán.
Đổi trả khi máy lỗi ra sao? Hỏi rõ trước khi đặt, đừng đợi máy hỏng mới hỏi.
Câu hỏi thường gặp
Máy hút mật ong dú có hút nhầm bình phấn không?
Có, nếu mũi hút đặt vào bình phấn. Máy không phân biệt được, nên người lấy mật vẫn phải nhìn và chọn đúng bình mật trước khi hút.
Dùng máy hút bụi hay bơm hồ cá để hút mật được không?
Không nên. Những thiết bị đó không làm cho thực phẩm, khó vệ sinh, có thể ám mùi hoặc mùi dầu máy vào mật. Nên dùng thiết bị có phần chạm mật bằng vật liệu dùng cho thực phẩm.
Máy hút có làm mật ong dú nhiều bọt không?
Hút mạnh quá dễ cuốn khí theo mật, tạo bọt. Để mật lắng một lúc trong bình kín bọt sẽ nổi lên, có thể vớt bỏ trước khi đóng hũ. Chỉnh lực hút vừa phải giúp hạn chế bọt.
Một máy dùng cho nhiều trại khác nhau có ổn không?
Nên rửa sạch và phơi khô giữa hai trại. Mang máy còn dính mật từ trại này sang trại khác dễ kéo ong lạ tới và làm lẫn mùi mật.
Lấy mật bằng máy có làm mật kém ngon hơn lấy tay không?
Bản thân máy không làm mật kém đi nếu ống sạch, khô và không có mùi lạ. Vị mật phụ thuộc nhiều hơn vào việc có lẫn phấn hay không và cách cất giữ sau đó.
Mua máy hút rồi có cần mua thêm lưới lọc không?
Có. Máy hút ra mật nhưng vẫn có thể lẫn sáp vụn và xác ong nhỏ. Lưới lọc inox mịn hoặc vải lọc dùng cho thực phẩm vẫn là bước không thể bỏ trước khi đóng hũ.
