Muốn không đứt hàng mật ong dú, mình lập lịch nhập dựa trên hai cuốn lịch đặt cạnh nhau: lịch mùa lấy mật của nguồn (lúc nào nhiều, lúc nào ít) và lịch dịp bán của mình (Tết, Trung thu, mùa quà biếu, mùa khách du lịch). Chỗ hai lịch lệch nhau, khi mình bán chạy mà nguồn ít mật, là chỗ phải đặt giữ hàng sớm, nhưng vẫn nhận dần chứ không ôm.
Một sai lầm rất phổ biến: thấy tháng trước bán chạy, tháng này đặt gấp đôi, đúng lúc nguồn bước vào mùa ít mật. Nguồn giao được một nửa, mình đã nhận đặt của khách quen, đành xin lỗi từng người. Mùa sau, rút kinh nghiệm, ôm thật nhiều trước mùa ít, rồi hàng nằm qua mùa nóng, sủi bọt. Hai cái sai này nối nhau thành vòng, và cách thoát là ngồi xuống vẽ lịch.
Mùa của mật ong dú và mùa của người mua không trùng nhau
Mật ong dú ra theo mùa hoa và thời tiết. Mỗi vùng một khác, mỗi loài ong một khác. Thường mùa nắng nhiều hoa thì đàn tích mật tốt hơn, mùa mưa dầm thì ít và loãng hơn. Đây là nhận xét chung; lịch thật của nguồn mình thì phải hỏi chính họ, và ghi lại qua từng năm.
Người mua thì có lịch riêng. Trước Tết là đợt mua quà biếu. Trung thu có người mua kèm bánh. Mùa chuyển lạnh ở miền Bắc có người mua pha nước ấm. Quán cà phê có khách đều quanh năm. Mỗi cửa hàng có nhịp riêng, sổ bán năm trước là tài liệu quý nhất để đoán năm nay.
Đặt hai lịch cạnh nhau sẽ thấy ba loại khoảng thời gian. Có lúc nguồn nhiều mà mình bán vừa: nhập đều, không cần lo. Có lúc nguồn ít mà mình bán chạy: phải đặt giữ hàng sớm. Có lúc cả hai cùng thấp: nhập ít, dọn kho, chuẩn bị cho đợt sau.
Điều quan trọng là đặt giữ hàng không có nghĩa là nhận hết về kho. Mật ong dú không nên nằm lâu. Mình nhờ nguồn giữ cho mình một phần trong mùa ít, nhận làm nhiều lần, mỗi lần đủ bán một khoảng ngắn.
Lập lịch nhập cho một năm
Hỏi nguồn lịch mùa lấy mật. Ghi từng tháng: nhiều, vừa, ít.
Lấy sổ bán năm trước. Ghi từng tháng mình bán bao nhiêu, cỡ nào.
Đánh dấu các dịp lễ. Tết, Trung thu, các ngày lễ mà khách của mình hay mua quà.
Tìm chỗ lệch. Tháng nào mình bán nhiều mà nguồn ít.
Đặt giữ hàng cho chỗ lệch. Báo nguồn sớm, thỏa thuận giữ phần cho mình.
Hẹn nhận dần. Chia lượng đặt giữ thành nhiều đợt giao.
Tính thời gian giao. Từ lúc đặt đến lúc có hàng mất bao lâu, mùa cao điểm có chậm hơn không.
Để một phần đệm nhỏ. Đủ cho vài ngày nếu hàng về trễ.
Ghi hạn chót đặt hàng cho dịp lễ. Dán lên tường kho, nhắc cả người làm cùng.
Xem lại mỗi tháng. Bán nhanh hơn dự tính thì báo nguồn sớm, chậm hơn thì lùi đợt giao.
Ghi lại thực tế cuối năm. Năm sau lịch chính xác hơn.
Trước dịp lễ: đặt sớm, nhận muộn, bán hết
Dịp Tết là lúc dễ đứt hàng nhất và cũng dễ ôm hàng nhất. Khách đặt quà biếu dồn vào vài tuần, nhiều nguồn cũng hết hàng sớm. Cách làm của người bán lâu năm thường là: hỏi khách quen từ sớm xem có ai cần đặt quà, chốt danh sách sơ bộ, rồi báo nguồn giữ đúng lượng đó cộng một phần dự phòng.
Nhận hàng càng gần dịp càng tốt, miễn là còn đủ thời gian đóng hộp, giao quà. Hàng về quá sớm phải nằm kho cả tháng, trong khi mật ong dú không thích nằm lâu.
Một mẹo nhỏ: với khách quà biếu số lượng lớn, nhận đặt trước có cọc, ghi rõ cỡ hũ, số lượng, ngày giao. Lượng hàng đặt trước này gần như chắc chắn bán được, mình đặt nguồn mạnh tay hơn cho phần này. Phần bán lẻ không chắc thì đặt dè dặt hơn.
Sau dịp lễ, nhu cầu thường hạ xuống. Đây là lúc dọn kho, bán hết lô cũ, không nhập thêm lô lớn. Nếu còn dư, ưu tiên bán cho khách quen với lời giới thiệu thật, không giảm giá ồ ạt.
Khi nguồn hết mật giữa chừng
Nói thật với khách. Mật ong dú có mùa, hết là hết. Khách hiểu được nếu mình nói sớm.
Lập danh sách chờ. Ghi tên khách, cỡ hũ, báo khi có lô mới.
Không thay bằng mật khác mà không nói. Đổi nguồn tạm thì nói rõ với khách nguồn mới.
Không pha, không trộn. Trộn mật ong thường cho đủ hàng là mất khách vĩnh viễn và có thể phạm luật.
Thử nguồn dự phòng từ trước. Nếm, xem giấy tờ khi chưa cần, để lúc cần có sẵn.
Ưu tiên khách đặt trước. Hàng ít thì giao cho người đã đặt cọc trước.
Giới hạn số hũ mỗi khách. Khi hàng hiếm, để nhiều người có phần.
Không tăng giá đột ngột. Khách quen nhớ giá rất lâu.
Giới thiệu sản phẩm khác. Nếu cửa hàng có hàng khác hợp, giới thiệu nhẹ nhàng.
Ghi lại để năm sau. Tháng nào đứt, vì sao, năm sau đặt giữ sớm hơn.
Hỏi nguồn khi nào có lại. Báo cho khách mốc thời gian dự kiến, không hứa chắc.
Những thứ làm lịch nhập sai và cách sửa
Dựa vào một tháng bán chạy. Lấy trung bình vài tháng, không lấy tháng đỉnh.
Quên thời tiết bất thường. Mưa trái mùa, nắng kéo dài làm nguồn ít mật hơn dự tính. Hỏi nguồn thường xuyên.
Không đếm tồn. Đếm thật trước mỗi lần đặt.
Không tính hàng lỗi. Luôn có vài hũ vỡ, lỗi. Tính vào phần đệm.
Một nguồn duy nhất. Rủi ro dồn vào một chỗ. Nhưng thêm nguồn thì phải kiểm kỹ.
Không có hạn chót đặt. Khách đặt quà sát ngày, mình không kịp lấy hàng.
Hứa với khách trước khi hỏi nguồn. Hỏi nguồn còn hàng không rồi mới nhận đặt.
Không xoay vòng lô. Lô cũ ở lại kho, lô mới bán trước, lịch đúng mà hàng vẫn hỏng.
Không ghi chép. Không có số thì năm nào cũng đoán lại từ đầu.
Kho không đủ mát cho lượng đặt. Lượng nhập không được vượt chỗ cất mát.
Coi lời hứa miệng của nguồn là chắc. Đặt giữ hàng nên có xác nhận bằng tin nhắn hay giấy.
Câu hỏi thường gặp
Mùa nào mật ong dú nhiều nhất?
Tùy vùng, loài ong và mùa hoa. Thường mùa nắng nhiều hoa thì đàn tích mật tốt hơn mùa mưa dầm, nhưng nên hỏi chính nguồn của mình để có lịch đúng.
Có nên nhập thật nhiều mật ong dú trước Tết?
Nên đặt giữ sớm, nhưng nhận hàng gần dịp và căn theo lượng khách đã đặt trước. Phần dư sau Tết dễ nằm kho qua mùa nóng.
Hết mật ong dú giữa mùa thì nói với khách thế nào?
Nói thật là mật có mùa, ghi tên khách vào danh sách chờ và báo khi có lô mới. Khách quý sự thật hơn một hũ mật thay thế không rõ nguồn.
Đặt giữ hàng với nguồn có cần cọc không?
Tùy nguồn. Có cọc thì nguồn yên tâm giữ phần cho mình hơn. Ghi rõ số lượng, lịch giao và điều kiện hoàn cọc nếu nguồn không đủ hàng.
Lịch bán của Shop Ong Dú có thể tham khảo không?
Có thể hỏi cửa hàng Shop Ong Dú về thời điểm thường có lô mật mới. Mật của cửa hàng lấy từ Trại Ong Quý – Aron Bee ở Trảng Bàng, Tây Ninh nên theo nhịp mùa của vùng đó.
Mật ong dú đặt giữ ở nguồn có bị cũ đi không?
Phụ thuộc cách nguồn cất. Hỏi nguồn giữ mật ở đâu, trong đồ chứa gì, và ưu tiên nhận dần để mỗi đợt về kho đều còn mới.
