Khi tự đóng gói mật ong dú và dán tên mình lên nhãn để bán, mình không còn là người bán lại đơn thuần. Mình trở thành người chịu trách nhiệm về sản phẩm, và thường phải có hồ sơ công bố sản phẩm, nhãn đúng quy định, kết quả kiểm nghiệm và chỗ san chiết đạt điều kiện. Thủ tục cụ thể cho trường hợp của mình nên hỏi cơ quan an toàn thực phẩm của tỉnh hoặc phòng kinh tế xã nơi đặt cơ sở.
Bà con hay hỏi: "Mình chỉ mua mật của trại có giấy tờ đầy đủ, rót ra hũ nhỏ cho đẹp, dán cái nhãn, vậy cũng phải làm lại giấy sao?" Câu trả lời ngắn là thường có. Giấy của trại nói về sản phẩm của trại, đóng gói theo cách của trại, mang tên trại. Hũ của mình là một sản phẩm khác: đóng gói ở chỗ khác, bởi người khác, mang tên khác.
Bài này đi qua nguyên tắc và những việc nên chuẩn bị trước khi đến hỏi thủ tục. Không đưa số hiệu văn bản hay mẫu hồ sơ cụ thể, vì quy định có thể thay đổi và áp dụng khác nhau tùy trường hợp. Đi hỏi đúng nơi vẫn là bước không thay thế được.
Vì sao đóng gói lại thì phải công bố sản phẩm?
Công bố sản phẩm, nói đơn giản, là việc người chịu trách nhiệm đứng ra tuyên bố sản phẩm của mình là gì, đạt những chỉ tiêu nào, và chịu trách nhiệm về điều đó. Với thực phẩm đóng gói sẵn bán ra thị trường, đây là cách để cơ quan quản lý và người mua biết ai đứng sau hũ mật.
Khi mình nhập mật can của trại về rồi san chiết sang hũ nhỏ, có ít nhất ba thứ thay đổi. Mật đi qua dụng cụ của mình, chỗ làm của mình, tay của mình. Bao bì là của mình. Tên trên nhãn là của mình. Nếu có vấn đề ở bất kỳ khâu nào trong ba thứ đó, trại không thể chịu thay. Vì vậy nguyên tắc chung là ai đứng tên sản phẩm thì người đó công bố.
Trường hợp bán nguyên hũ trại đã đóng gói, giữ nguyên nhãn của trại, thì khác: mình là người bán, sản phẩm vẫn là của trại. Còn trường hợp nhờ trại đóng gói nhưng in tên mình, thì cần hỏi kỹ ai là người đứng ra công bố, vì có nhiều cách sắp xếp.
Với mật ong dú còn một lý do thực tế: đây là mật nhiều nước, dễ lên men, chất lượng thay đổi theo mùa. Làm hồ sơ công bố buộc mình phải biết rõ sản phẩm của mình: chỉ tiêu ra sao, hạn dùng căn cứ vào đâu, bảo quản thế nào. Đó là những điều mình nên biết dù không ai bắt.
Hồ sơ công bố thường cần chuẩn bị những gì
Thông tin của người chịu trách nhiệm. Tên, địa chỉ hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp. Nếu chưa đăng ký kinh doanh, đây thường là việc phải làm trước.
Bản công bố theo mẫu. Mẫu cụ thể hỏi cơ quan tiếp nhận, đừng chép mẫu cũ trên mạng.
Phiếu kết quả kiểm nghiệm. Của chính sản phẩm mình đóng gói, do phòng thử nghiệm đủ điều kiện cấp, còn trong thời hạn được chấp nhận.
Chỉ tiêu đăng ký. Sản phẩm của mình đạt những chỉ tiêu gì. Nói rõ là mật ong của ong không ngòi để được tư vấn chỉ tiêu phù hợp.
Mẫu nhãn. Bản thiết kế nhãn dự kiến, có đủ các dòng theo quy định ghi nhãn.
Thông tin bao bì. Hũ thủy tinh, nắp loại gì, có phù hợp đựng thực phẩm không.
Hạn sử dụng và căn cứ. Hạn dùng ghi trên nhãn phải có cơ sở, không chép theo mật ong thường.
Hướng dẫn bảo quản. Nhiệt độ, cách cất sau khi mở.
Giấy tờ về nguồn nguyên liệu. Chứng từ mua mật, thông tin trại, phiếu kiểm nghiệm của nguồn nếu có.
Giấy tờ về chỗ san chiết. Tùy quy mô, có thể là giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện hoặc bản cam kết.
Bản sao lưu toàn bộ. Cất một bìa riêng cho hồ sơ công bố, kèm ngày nộp hoặc ngày đăng.
Chuẩn bị chỗ san chiết trước khi làm giấy
Nhiều người làm ngược: lo giấy trước, chỗ làm sau. Nhưng phiếu kiểm nghiệm phải lấy từ mẫu sản phẩm thật mình đóng gói, nghĩa là mình phải có chỗ san chiết trước đã. Và nếu cán bộ đến xem chỗ làm, họ cần thấy nó thật sự sạch, chứ không phải góc bếp nhà dọn tạm.
Chỗ san chiết mật ong dú nên tách khỏi bếp nấu, khô, thoáng, không có côn trùng, có nước sạch để rửa tay và dụng cụ. Dụng cụ dùng riêng cho mật, bằng inox hoặc nhựa thực phẩm, rửa sạch và để thật khô, vì mật ong dú gặp nước là dễ lên men. Hũ, nắp rửa và sấy khô trước khi rót.
Người san chiết cần đồ bảo hộ cơ bản như tạp dề, mũ trùm tóc, găng tay hoặc rửa tay kỹ. Nhiều nơi có yêu cầu về khám sức khỏe, tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho người trực tiếp làm. Đây là những điều hỏi được ngay khi đến cơ quan an toàn thực phẩm của tỉnh hoặc phòng kinh tế xã.
Mỗi lần san chiết, ghi một dòng sổ: ngày, lô mật nguồn, số hũ, người làm. Đây vừa là thói quen tốt, vừa là thứ có thể được hỏi khi kiểm tra. Và khi có khách phản ánh, đây là sợi dây duy nhất nối hũ trên tay khách với can mật trong kho.
Hỏi ai, hỏi gì cho đúng
Bắt đầu từ phòng kinh tế xã. Nơi đặt cơ sở, hỏi về đăng ký kinh doanh và được chỉ đường tiếp.
Cơ quan an toàn thực phẩm của tỉnh. Hỏi sản phẩm của mình thuộc diện tự công bố, đăng ký hay trường hợp khác.
Hỏi nơi nộp hoặc đăng hồ sơ. Nộp ở đâu, có nộp trực tuyến được không.
Hỏi điều kiện chỗ san chiết. Quy mô của mình cần giấy chứng nhận hay bản cam kết.
Hỏi về nhãn. Mang mẫu nhãn đi hỏi trước khi in.
Hỏi phòng thử nghiệm về chỉ tiêu. Nói rõ mật ong không ngòi, mục đích là để công bố.
Ghi lại tên người, ngày hỏi. Quy định có thể được hiểu khác nhau; ghi lại để lần sau đối chiếu.
Hỏi khi nào phải công bố lại. Đổi bao bì, đổi nguồn, đổi chỉ tiêu thì có phải làm lại không.
Hỏi về bán online. Bán qua mạng có thêm yêu cầu gì về thông tin sản phẩm không.
Hỏi người đã làm. Người bán mật đóng gói khác trong tỉnh có thể chia sẻ kinh nghiệm, nhưng quyết định theo lời cơ quan.
Không thuê "làm giấy trọn gói" mù mờ. Nếu thuê dịch vụ, vẫn phải hiểu hồ sơ của mình có gì, vì người chịu trách nhiệm vẫn là mình.
Những lỗi hay gặp khi công bố mật ong dú
Dùng phiếu kiểm nghiệm của nguồn. Phiếu phải là của sản phẩm mình đóng gói.
Đăng ký chỉ tiêu theo mật ong thường. Mật ong dú vốn nhiều nước hơn; đăng ký sai chỉ tiêu thì lô sau dễ bị coi là không đạt.
Ghi công dụng trên nhãn. Thực phẩm không ghi công dụng chữa bệnh.
Ghi "mật rừng" khi là mật nuôi. Tên sản phẩm phải đúng bản chất.
Hạn dùng quá dài. Chép theo mật ong thường mà không có căn cứ.
In nhãn trước khi hỏi. Tốn tiền in lại.
Không lưu hồ sơ. Đến khi được hỏi thì không tìm ra.
Đổi nguồn mà không xem lại hồ sơ. Mật nguồn mới khác chỉ tiêu, hồ sơ cũ có thể không còn đúng.
Quên cảnh báo trẻ nhỏ. Dòng "trẻ dưới một tuổi không dùng" nên có trên nhãn.
Coi công bố là xong việc. Sau công bố vẫn phải giữ chất lượng đúng như đã công bố, lô nào cũng vậy.
Nghĩ làm nhỏ thì không cần. Quy mô nhỏ có thể được giản lược một số thủ tục, nhưng phải hỏi để biết chắc.
Câu hỏi thường gặp
Bán nguyên hũ mật ong dú của trại có phải công bố lại không?
Thường là không, nếu mình giữ nguyên bao bì và nhãn của trại và trại đã làm thủ tục cho sản phẩm đó. Mình giữ chứng từ nhập hàng và bảo quản đúng cách.
Hộ gia đình nhỏ có tự công bố mật ong được không?
Thường cần có đăng ký kinh doanh trước. Quy mô nhỏ có thể có thủ tục nhẹ hơn, nên hỏi phòng kinh tế xã và cơ quan an toàn thực phẩm của tỉnh cho trường hợp cụ thể.
Công bố sản phẩm mật ong mất bao lâu?
Phụ thuộc thời gian kiểm nghiệm, chuẩn bị nhãn và cách nộp hồ sơ. Nên tính thêm thời gian chuẩn bị chỗ san chiết và hỏi cơ quan tiếp nhận về thời gian xử lý.
Nhờ trại đóng gói in tên mình thì ai công bố?
Có nhiều cách sắp xếp, tùy ai là người đứng tên chịu trách nhiệm trên nhãn. Hai bên nên thống nhất bằng giấy và hỏi cơ quan an toàn thực phẩm của tỉnh trước khi in nhãn.
Shop Ong Dú có bán mật để người khác đóng gói lại không?
Muốn biết thì hỏi trực tiếp cửa hàng Shop Ong Dú. Nếu được, nên hỏi kèm giấy tờ theo lô và chính sách đổi trả, rồi tự làm phần thủ tục cho sản phẩm mang tên mình.
Sau khi công bố, mỗi lô có phải kiểm nghiệm lại không?
Quy định về kiểm nghiệm định kỳ và kiểm tra sau công bố nên hỏi cơ quan tiếp nhận. Dù quy định thế nào, mật ong dú đổi theo mùa nên tự kiểm khi đổi mùa hoặc đổi nguồn là cách giữ an toàn cho mình.
