Bán lại mật ong dú dưới nhãn riêng là việc làm được và nhiều người đang làm. Điều cần nhớ: tên ai đứng trên nhãn thì người đó chịu trách nhiệm trước khách. Khi mình dán nhãn mình, khách tìm mình chứ không tìm trại; còn trại chỉ chịu với mình phần đầu vào, và chỉ trong phạm vi hai bên đã ghi ra giấy.
Một sai lầm hay gặp: người bán nghĩ "mật là của trại, có gì thì trại chịu", nên in nhãn thật đẹp, đăng bán rầm rộ, còn giấy tờ với trại thì chỉ là vài tin nhắn. Đến khi một lô sủi bọt, hoặc có khách mang hũ đi kiểm thấy chỉ tiêu lạ, trại bảo mật lúc giao vẫn tốt, lỗi do mình cất. Không có giấy, không ai phân xử được.
Bài này nói về chia trách nhiệm và những điều cần thỏa thuận trước khi in tờ nhãn đầu tiên. Thủ tục công bố sản phẩm chỉ nhắc ở mức nguyên tắc, có bài riêng đi sâu hơn.
Dán nhãn riêng nghĩa là mình đang làm vai gì?
Có ba cách bán lại mật, và mỗi cách đặt mình vào một vai khác. Cách thứ nhất là bán nguyên hũ có nhãn của nguồn: mình là người bán lẻ, trách nhiệm chính là giữ hàng đúng cách và không nói sai về sản phẩm. Cách thứ hai là nhờ nguồn đóng hũ và in tên mình lên nhãn, thường gọi là gia công. Cách thứ ba là mình nhập mật can về rồi tự san chiết, tự dán nhãn.
Ở cách thứ hai và thứ ba, khách cầm hũ lên chỉ thấy tên mình. Họ không biết trại nào, không cần biết. Nếu có chuyện, họ gọi số điện thoại trên nhãn. Cơ quan quản lý khi kiểm tra cũng làm việc với tổ chức, cá nhân có tên trên nhãn trước.
Như vậy, dán nhãn riêng không chỉ là chuyện làm thương hiệu. Đó là nhận về mình phần trách nhiệm mà trước đây nguồn đang gánh. Đổi lại, mình được chủ động về mẫu mã, giá bán và quan hệ với khách.
Với mật ong dú, phần trách nhiệm này nặng hơn mật ong thường. Mật loãng, nhiều nước, dễ lên men nếu san chiết không sạch hay để chỗ nóng. Lỗi xảy ra ở khâu của mình hay của nguồn, nhìn hũ mật không phân biệt được. Chỉ có giấy tờ và mẫu lưu theo lô mới phân biệt được.
Những điều phải thỏa thuận bằng giấy với nguồn
Mô tả hàng giao. Loài ong, vùng nuôi, mật để nguyên hay đã hạ thủy phần (giảm nước), lọc thế nào, đựng trong đồ chứa gì.
Chất lượng theo lô. Mỗi lô có mã hoặc ngày lấy mật, kèm phiếu kiểm nghiệm của lô đó nếu có.
Ai giữ mẫu lưu. Lý tưởng là cả hai cùng niêm mẫu lúc giao, mỗi bên giữ một phần.
Thời điểm chuyển trách nhiệm. Hàng giao đến kho mình, ký nhận xong thì từ lúc đó việc bảo quản là của mình.
Xử lý hàng lỗi khi vừa nhận. Báo trong bao lâu, cần ảnh, video gì, đổi hàng hay trả tiền.
Lỗi phát hiện sau khi đã san chiết. Đây là chỗ hay cãi nhau nhất. Ghi rõ: nếu mẫu lưu của nguồn cũng lỗi thì nguồn chịu, nếu mẫu lưu đạt thì mình chịu.
Quyền nói về nguồn gốc. Mình có được ghi "mật từ trại ở vùng nào" không, có được dùng ảnh trại không.
Không bán cùng loại hàng cho đối thủ sát bên. Nếu cần, ghi vùng bán. Không cần thì thôi, nhưng nói rõ từ đầu.
Phiếu kiểm nghiệm dùng vào việc gì. Phiếu mang tên mẫu của nguồn. Thỏa thuận cách mình được trích dẫn để trả lời khách.
Báo trước khi đổi cách sơ chế. Nguồn đổi cách lọc, đổi mùa, đổi đồ chứa thì báo mình, vì vị và độ bền sẽ khác.
Thời hạn và chấm dứt. Hợp tác bao lâu, báo trước bao lâu khi muốn ngừng, hàng tồn xử lý thế nào.
Chữ ký hai bên. Đơn giản thôi cũng được, nhưng phải có chữ ký và ngày.
Nhãn riêng cần những dòng nào để không bị hỏi khó?
Nhãn thực phẩm đóng gói sẵn thường phải có tên sản phẩm, thành phần, dung tích hoặc khối lượng, ngày sản xuất hoặc ngày đóng gói, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản, tên và địa chỉ tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm, và xuất xứ. Đó là khung chung. Danh sách chính xác cho sản phẩm của mình thì nên hỏi cơ quan an toàn thực phẩm của tỉnh, hoặc phòng kinh tế xã nơi đặt cơ sở, trước khi in.
Với mật ong dú, có vài dòng nên ghi thêm dù không bắt buộc: ghi rõ đây là mật ong của ong không ngòi, vị chua nhẹ và loãng là tự nhiên; ghi mật đã hạ thủy phần hay chưa; ghi bảo quản mát sau khi mở. Những dòng này cắt bớt một nửa số câu hỏi của khách và giảm hẳn chuyện khách tưởng mật hỏng.
Có hai dòng không bao giờ nên in: công dụng chữa bệnh, và những chữ như "nguyên chất trăm phần trăm từ rừng" nếu mình không chứng minh được. Mật ong dú là thực phẩm. Khi tên mình đứng trên nhãn, mỗi lời trên đó là lời mình nói với khách.
Và nhớ dòng cảnh báo: trẻ dưới một tuổi không dùng mật. Một dòng nhỏ, nhưng là dòng người làm nghề nhìn vào để biết mình có cẩn thận hay không.
Lỗi hay gặp khi làm nhãn riêng
In nhãn trước, hỏi thủ tục sau. In vài trăm nhãn rồi mới biết thiếu dòng là tốn lại tiền in và thời gian.
Ghi địa chỉ trại thay vì địa chỉ mình. Khi mình là người chịu trách nhiệm, nhãn phải có thông tin của mình. Ghi nguồn gốc là chuyện khác.
Chép y nhãn của người khác. Vừa sai thông tin, vừa dễ dính chuyện nhãn hiệu.
Hạn dùng ước chừng. Hạn dùng phải dựa vào cách sơ chế và lời khuyên của nguồn, không chép theo mật ong thường.
San chiết ở bếp nhà. Bếp có mùi, có hơi nóng, có bụi. Mật ong dú hút ẩm và dễ lên men, nên cần một góc sạch, khô, riêng.
Dùng hũ không kín. Nắp hở làm mật hút ẩm, lên men nhanh. Thử úp ngược hũ trước khi nhập số lượng lớn.
Không ghi mã lô. Không có mã lô thì không truy được hũ nào thuộc can nào.
Gộp nhiều can vào một thùng trộn. Mật đẹp đi nữa cũng nên giữ riêng theo lô để dễ truy.
Không giữ hũ mẫu. Mỗi lô san chiết giữ vài hũ không bán, cất mát, ghi ngày.
Nói quá trên mạng. Bài đăng bán hàng cũng là lời của người chịu trách nhiệm. Giữ đúng mực như trên nhãn.
Nghĩ làm nhỏ thì không ai kiểm. Một khách phản ánh là đủ để có người hỏi đến. Làm đúng từ đầu nhẹ hơn sửa về sau.
Khi nào chưa nên dán nhãn riêng
Chưa bán được nguyên hũ của nguồn. Bán nhãn của người ta còn chưa ra, thêm nhãn mình không làm hàng chạy hơn.
Chưa có chỗ san chiết sạch. Thiếu chỗ làm thì nhờ nguồn đóng hũ, mình chỉ phân phối.
Chưa hiểu mật ong dú. Không phân biệt được mật lên men nhẹ tự nhiên với mật hỏng thì chưa nên đứng tên.
Nguồn không chịu ký thỏa thuận. Nguồn ngại ghi ra giấy là dấu hiệu nên dừng.
Nguồn không có kiểm nghiệm. Khi đó mình phải tự gửi mẫu cho từng lô, tính cả khoản này vào giá.
Vốn chỉ đủ một lô. Một lô lỗi là mất trắng. Cần dư vốn để chịu được một lần sai.
Chưa hỏi thủ tục. Hỏi cơ quan an toàn thực phẩm của tỉnh hoặc phòng kinh tế xã trước, rồi mới tính.
Muốn làm vì thấy người khác làm. Nhãn riêng chỉ đáng khi mình có khách riêng và câu chuyện riêng.
Bán mùa vụ ngắn. Chỉ bán dịp Tết vài tuần thì nhãn của nguồn thường gọn hơn.
Chưa tính hao hụt. Hũ vỡ, hũ lỗi, mật dính dụng cụ khi san chiết. Tính trước để không bị hụt.
Không có ai trực điện thoại. Số trên nhãn là số khách sẽ gọi. Không ai nghe thì đừng in.
Câu hỏi thường gặp
Nhập mật ong dú về san chiết dán nhãn mình có phải làm công bố sản phẩm không?
Thực phẩm đóng gói sẵn mang tên mình thường phải có hồ sơ công bố theo quy định. Mức độ cụ thể tùy sản phẩm và quy mô, nên hỏi cơ quan an toàn thực phẩm của tỉnh hoặc phòng kinh tế xã trước khi bán.
Ghi tên trại nguồn lên nhãn riêng có được không?
Được nếu nguồn đồng ý và mình ghi đúng. Nên có thỏa thuận bằng giấy về việc dùng tên, ảnh trại, để sau này không vướng khi hai bên ngừng hợp tác.
Nhờ trại đóng hũ in tên mình thì ai chịu khi khách phản ánh?
Khách và cơ quan quản lý làm việc với người có tên trên nhãn, tức là mình. Phần lỗi do khâu đóng hũ của trại thì mình làm việc lại với trại theo thỏa thuận đã ký.
Mật ong dú dán nhãn riêng có nên ghi hạn dùng dài như mật ong thường?
Không nên chép hạn dùng của mật ong thường. Mật ong dú nhiều nước, độ bền tùy cách sơ chế và bảo quản. Hỏi nguồn và căn cứ vào thực tế lô hàng.
Shop Ong Dú có nhận đóng hũ in tên cho người khác không?
Bài này không nói thay chính sách của cửa hàng. Nếu quan tâm, hỏi trực tiếp cửa hàng Shop Ong Dú, hàng của cửa hàng lấy từ Trại Ong Quý – Aron Bee ở Trảng Bàng, Tây Ninh.
Bán online mật đã dán nhãn riêng cần lưu ý gì thêm?
Ảnh và lời mô tả phải khớp với nhãn, không nói thêm công dụng. Đóng gói chống vỡ, chống nóng, và nói rõ với khách cách bảo quản sau khi nhận.
